Mbinu ya Uhakiki wa Ukweli

Kitengo cha uhakiki wa ukweli ndicho kinachopingika zaidi kati ya tunachochapisha, na ndiyo maana mbinu yake imerekodiwa kwa undani zaidi. Ifuatayo ni njia ambayo kila makala ya uhakiki hupitia, hatua kwa hatua.

Imesasishwa mara ya mwisho 19 Agosti 2026

Tunachohakiki

Tunachukua dai linapohakikika, linapokuwa limesambaa vya kutosha kuwa na athari, na linapokuwa na matokeo — pale watu wanapotenda kwa mujibu wake: fedha zinapotumika, dawa inapomezwa, karatasi inapowasilishwa, kura inapopigwa.

Hatuhakiki maoni, wala utabiri, wala masuala ya imani na ladha. «Serikali imeshindwa» ni maoni ambayo hakuna ushahidi utakaoyaamua; «serikali imepandisha ada hadi kiasi fulani» ni dai ambalo ushahidi unaweza kuliamua.

Jinsi tunavyohakiki

Tunarudi kwenye chanzo cha kwanza: maandishi ya sheria katika gazeti rasmi, taarifa katika tovuti ya taasisi husika, au takwimu kama zilivyochapishwa na aliyezitoa.
Tunalinganisha tarakimu na toleo rasmi la hivi karibuni zaidi na kutaja tarehe yake — tarakimu iliyokuwa sahihi mwaka jana yaweza kuwa si sahihi leo.
Tunafuatilia asili ya picha au video — ilipigwa lini na wapi — kabla ya kuhukumu kile inachodaiwa kuonyesha.
Tunaomba maoni ya taasisi ambayo dai limehusishwa nayo, na tunaeleza pale jibu lisipofika.
Tunahifadhi nakala ya kila chanzo tulichokitegemea, endapo kitaondolewa baadaye.

Hukumu

Kweli — dai linalingana na uhalisia katika msingi wake na katika maelezo yake muhimu.
Kweli kwa sehemu — kiini chake ni sahihi, lakini lina uchochezi wa kupitiliza au upungufu unaobadilisha picha.
Linapotosha — ukweli mmoja mmoja unasimama, lakini mpangilio wake au muktadha unaokosekana unaelekeza kwenye hitimisho lisilo sahihi.
Uongo — dai halina msingi, au linapingana na ushahidi ulioandikwa.
Kejeli iliyotolewa muktadha — asili yake ni maudhui ya kejeli ya wazi, yaliyong’olewa kutoka chanzo chake na kusambazwa kama habari.

Tunachochapisha pamoja na hukumu

Kila makala ya uhakiki huweka wazi dai kama linavyosambaa, hukumu, ushahidi ulioifikisha, na vyanzo vya ushahidi huo. Hatumwombi msomaji atuamini — tunampa ya kutosha ili afikie hukumu mwenyewe.

Iwapo hukumu itaonekana si sahihi

Hukumu inayothibitika kuwa si sahihi hupitiwa upya hadharani: tunasahihisha makala, tunaeleza juu yake kilichobadilika na kwa nini, na hatuifuti. Kubatilisha hukumu kwetu ni tukio linalotangazwa, si uhariri wa kimyakimya.

Yeyote anayeona tumekosea anaweza kutuandikia kupitia ukurasa wa Sauti ya Mwananchi akiambatanisha ushahidi alionao.