Kutoka Nosseir hadi Elgendy: Karne Moja ya Medali za Misri za Olimpiki na Paralimpiki

Simulizi ya Misri katika Olimpiki huanza mapema kuliko ya nchi nyingi. Ilikuwa nchi ya kwanza ya Kiarabu kuonekana katika michezo hiyo, ikianza mjini Stockholm mwaka 1912, na tangu hapo imejenga mojawapo ya mikusanyiko mikubwa zaidi ya medali barani Afrika. Mtindo wa mkusanyiko huo hauwezi kukosewa: Misri hushinda kwa nguvu. Kunyanyua vitu vizito na mieleka hutoa sehemu kubwa ya medali zake za Olimpiki, na katika Michezo ya Paralimpiki, kunyanyua vitu vizito kwa walemavu kumekuwa utaalamu wa taifa. Kutoka vyuma vya Amsterdam mwaka 1928 hadi dhahabu ya pentathlon ya kisasa mjini Paris, medali hizo huchora karne nzima ya michezo ya Misri.

Mwanzo mkubwa ulikuja Amsterdam mwaka 1928: mnyanyuaji wa vitu vizito El-Sayed Nosseir alitwaa dhahabu ya uzito wa nusu-mzito, naye mwanamieleka Ibrahim Moustafa akashinda taji la mieleka ya Kigiriki na Kirumi — mabingwa wawili katika toleo moja la michezo hiyo, wakati ambapo majukwaa ya ushindi ya Olimpiki hayakuwa yakimwona mtu kutoka Afrika wala ulimwengu wa Kiarabu. Mrukaji majini Farid Simaika aliongeza fedha na shaba kutoka kwenye mbao za kurukia. Kwa nchi ambayo bado ilikuwa chini ya ukoloni wa Waingereza, medali hizo zilisomwa nyumbani kama kitu kikubwa kuliko michezo: uthibitisho wa Misri inayoweza kushindana na yeyote.

Berlin 1936 ilizaa ushindi ambao bado unasimuliwa kwa mshangao. Mnyanyuaji wa uzito wa kati Khadr El-Touni alitwaa dhahabu kwa jumla iliyozidi hata ile aliyonyanyua bingwa wa daraja lililo juu yake — jambo lililomfanya kuwa hekaya ya mchezo huo na mmoja wa wanyanyuaji waliosifiwa zaidi katika karne yake. Anwar Mesbah aligawana dhahabu ya uzito mwepesi, na wanyanyuaji wa Misri waliondoka Berlin na mavuno ya medali yaliyoisimika nchi hiyo, kwa kizazi kizima, kuwa taifa lenye nguvu kubwa kweli katika kunyanyua vitu vizito.

London 1948 ilithibitisha hilo: Mahmoud Fayad na Ibrahim Shams walitwaa dhahabu mbili za kunyanyua vitu vizito — Fayad kwa jumla iliyovunja rekodi ya dunia katika uzito wa manyoya — naye Attia Hamouda akachukua fedha. Kati ya mwaka 1928 na 1948, wanyanyuaji na wanamieleka wa Misri walikusanya medali za Olimpiki kwa kiwango kisicho na kifani barani Afrika wala Mashariki ya Kati. Wanaume hao wenye nguvu walikuwa mashujaa wa taifa ambao picha zao zilitundikwa kwenye kuta za mikahawa, na michezo yao ikaota katika vilabu na vichochoro vya Misri mizizi ambayo haijang’olewa tangu wakati huo.

Kisha ukaja ukame. Vita, ususiaji na uhaba wa fedha viliiweka Misri mbali na baadhi ya michezo na kuiacha bila maandalizi ya kutosha kwa mingine, na kwa nusu karne baada ya London jedwali la medali lilionyesha mapengo marefu. Lakini utamaduni huo uliendelea kuishi katika vilabu hata pale ulipotoweka kwenye majukwaa ya ushindi: vijana waliendelea kushindana mieleka na kunyanyua vyuma, mashirikisho yakaendelea kuandaa mashindano yao, na Misri ikaendelea kupeleka wachezaji wake. Kilichokosekana kilikuwa hatua ya mwisho kuelekea jukwaani — hadi alipoileta, kwa mshindo, mwanamieleka wa mtindo wa Kigiriki na Kirumi kutoka Delta ya Mto Nile.

Katika Athens 2004, Karam Gaber aliwafagilia mbali wapinzani wa daraja lake na kutwaa dhahabu ya mieleka ya Kigiriki na Kirumi — taji la kwanza la Olimpiki kwa Misri tangu 1948 — na baadaye akaongeza fedha katika London 2012. Kumzunguka, medali zilianza kurudi: shaba ya judo kwa Hesham Mesbah huko Beijing 2008, na huko London fedha ya mchezo wa upanga kwa Alaa Abouelkassem, medali ya kwanza ya Olimpiki katika historia ya Misri kwenye mchezo huo, na heshima inayostahili kwa mchezo ambao Misri iliingia nao katika Olimpiki karne moja iliyopita.

Rio 2016 ilibadilisha sura ya timu. Mnyanyuaji Sara Ahmed, ambaye wakati huo alikuwa bado kijana mdogo, alikuwa Mmisri wa kwanza wa kike kupanda jukwaa la ushindi la Olimpiki alipotwaa shaba; mchezaji wa taekwondo Hedaya Malak akaongeza shaba nyingine, na Mohamed Ihab akaleta ya tatu katika kunyanyua vitu vizito. Katika timu iliyokuwa ikitambulishwa kwa muda mrefu na wanaume wake wenye nguvu, mafanikio ya wanawake vijana ndiyo yalikuwa habari kuu — na hayakuwa bahati nasibu, bali matunda ya miaka mingi ya uwekezaji wa mashirikisho na vilabu katika michezo ya wanawake kote nchini.

Tokyo 2020 ilileta mavuno tajiri zaidi ya Misri katika toleo moja: medali sita. Feryal Abdelaziz alishinda fainali ya uzito mzito ya karate na kuwa Mmisri wa kwanza wa kike kuvikwa taji la ubingwa wa Olimpiki; Ahmed Elgendy akachukua fedha ya pentathlon ya kisasa; na medali za shaba zikatoka katika karate, taekwondo na mieleka. Mavuno hayo yalipatikana licha ya pengo lenye uchungu: wanyanyuaji wa Misri, kiini cha kihistoria cha timu, walizuiwa kushiriki Tokyo baada ya makosa ya dawa za kuongeza nguvu ndani ya shirikisho lao — ukumbusho mkali kwamba utamaduni peke yake hauhakikishi chochote.

Katika Paris 2024, Ahmed Elgendy alikamilisha safari yake ya kupanda, akitwaa dhahabu ya pentathlon ya kisasa kwa jumla ya pointi ya rekodi — taji la kwanza la Olimpiki katika mchezo huo kwa Misri na kwa Afrika. Sara Ahmed Samir, mwanzilishi wa Rio, alirejea jukwaani katika kunyanyua vitu vizito, na wanamieleka wa Misri wakaendelea kuuwasha moto wao wa zamani kwa medali nyingine. Karne moja baada ya Amsterdam, medali za timu bado zilizungumza lahaja ile ile ya zamani ya nguvu — na sasa zimeungwa mkono na lugha mpya ambazo Misri imejifunza njiani.

Sura ya Paralimpiki labda ndiyo yenye fahari zaidi. Misri imegeuza mchezo wa kunyanyua vitu vizito kwa walemavu kuwa taasisi ya kitaifa inayoyapatia majukwaa ya ushindi mabingwa, michezo baada ya michezo. Fatma Omar alikusanya dhahabu za Paralimpiki katika matoleo yaliyofuatana na kuwa mmoja wa nyuso zinazoutambulisha mchezo huo, huku Sherif Osman akijinyanyua hadi kwenye mataji yake mwenyewe ya Paralimpiki na rekodi za dunia. Nyuma yao kuna msingi mpana wa kitaifa wa wanyanyuaji wenye ulemavu — mwendelezo wa utamaduni ule ule wa nguvu ulioanza na Nosseir na El-Touni, wakati huu ukibebwa jukwaani mwa Paralimpiki.

Hakuna mwanamichezo yeyote wa Paralimpiki wa Misri anayejulikana kuliko Ibrahim Hamadtou, mchezaji wa tenisi ya meza aliyepoteza mikono yote miwili katika ajali ya utotoni kisha akajifunza mwenyewe kupiga seva kwa mguu na kushika raketi kwa mdomo. Kushiriki kwake katika michezo ya Paralimpiki mfululizo kulimgeuza kuwa alama ya kimataifa ya harakati za Paralimpiki zenyewe, na kauli yake “hakuna lisilowezekana” inanukuliwa mbali zaidi ya mipaka ya michezo. Kando yake, timu za Misri za mpira wa wavu wa kuketi zimedumu kwa miaka mingi miongoni mwa timu bora nje ya majitu ya jadi ya mchezo huo, na ni washiriki wa kudumu katika mashindano ya Paralimpiki.

Zikisomwa pamoja, kumbukumbu za Olimpiki na Paralimpiki hufundisha somo lile lile: Misri hushinda pale utamaduni, vilabu na mashirikisho vinapovuta upande mmoja — michezo ya nguvu kuliko yote — na hufungua ardhi mpya inapowekeza mapema, kama ilivyofanya katika michezo ya wanawake na pentathlon ya kisasa. Sura zinazofuata tayari zimechorwa: wanyanyuaji, wanamieleka, wachezaji wa upanga na wachezaji wa pentathlon vijana wanaoshindana duniani kote, na programu ya Paralimpiki isiyokoma kuzalisha mabingwa. Karne moja baada ya dhahabu zake za kwanza, simulizi ya medali za Misri inabaki kama ilivyokuwa mwaka 1928 — haijakamilika, na bado inaandikwa kwa mkono.