Jinsi Misri ilivyojenga himaya ya squash inayoitawala dunia

Katika michezo mingi, mataifa hushindania mataji; lakini katika squash, kwa miaka mingi swali limekuwa tofauti: ni Mmisri gani, mwanamume au mwanamke, atakayenyanyua kombe safari hii? Kwa karibu miaka kumi na mitano, wachezaji wa Misri wameshikilia nafasi nyingi kati ya kumi bora za viwango vya dunia kwa wanaume na wanawake kwa pamoja, na fainali zenye Wamisri pekee zimekuwa jambo la kawaida katika mashindano makubwa zaidi, hata mandhari hiyo ikawa chanzo cha mshangao wa kudumu kwa vyombo vya habari za michezo duniani.

Utawala huu haukuzuka ghafla. Mizizi ya mchezo huu nchini Misri inarudi hadi nusu ya kwanza ya karne ya ishirini, wakati viwanja vya squash vilipoenea katika vilabu vikubwa vya kijamii na michezo vya Kairo na Iskandaria. Mabingwa wa Kimisri walijipatia sifa ya kimataifa mapema, katika kipindi kilichotangulia mfumo wa kisasa wa uchezaji wa kulipwa, kabla ya mwanga kufifia kwa miongo kadhaa na kisha kurejea ukiwa na nguvu zaidi kuliko awali.

Wengi wanaeleza kuwa cheche ya kisasa ilianza katikati ya miaka ya tisini, wakati Mashindano ya Kimataifa ya Al-Ahram yalipofanyika kwenye uwanja wa vioo wenye taa uliojengwa chini ya piramidi za Giza, na kijana Ahmed Barada akang'aa baada ya kufika fainali ya ubingwa wa dunia na kupanda hadi nafasi ya pili duniani. Picha zile za televisheni — mpira mdogo ukiruka mbele ya ajabu kongwe kuliko zote duniani — ziliwasha ndoto za kizazi kizima cha watoto wa vilabu vya Misri na kuwashawishi wazazi wao kuwa mchezo huo waweza kuwa njia ya kufikia utukufu.

Kisha ukaja mlipuko mkubwa wa milenia mpya. Amr Shabana alitwaa mataji manne ya dunia katika muongo wa kwanza, akafuatiwa na Ramy Ashour, kipaji ambacho wachambuzi wengi walikiita cha ubunifu zaidi katika historia ya mchezo huu, aliyeshinda mataji matatu ya dunia licha ya majeraha ya mara kwa mara. Mabingwa waliendelea kufuatana: Mohamed ElShorbagy, Karim Abdel Gawad, Ali Farag na Tarek Momen, wote walipanda jukwaa la ubingwa wa dunia au kilele cha viwango vya dunia.

Wanawake hawakuwa kivuli cha wanaume, bali walikuwa washirika kamili katika himaya hii. Raneem El Welily alikuwa Mmisri na Mwarabu wa kwanza kushika nafasi ya kwanza katika viwango vya dunia vya wanawake; Nour El Sherbini alitwaa taji la ubingwa wa dunia mara nyingi baada ya kulichukua akiwa na umri mdogo wa kihistoria; kisha Nouran Gohar, Hania El Hammamy na kizazi chao wakaendelea kushikilia kilele, hadi mechi kubwa za wanawake zikawa mara nyingi mapambano baina ya Wamisri wenyewe.

Nyuma ya majina yanayong'aa kuna mfumo mzima. Vilabu vikubwa vya Kairo na Giza — kuanzia Heliopolis hadi Gezira, Wadi Degla na vinginevyo — vinaendesha programu za vijana zinazopokea watoto kuanzia umri wa miaka sita na saba, vikitoa viwanja vingi na makocha wa muda wote, wengi wao wakiwa mabingwa wa zamani. Familia za tabaka la kati nchini Misri zinawekeza kwa dhati katika mchezo huu: mazoezi ya kila siku baada ya shule, safari za mashindano tangu utotoni, na ndugu wanaorithishana raketi kizazi baada ya kizazi.

Matunda ya mfumo huu yanaonekana mapema mno, kwani vijana wa Misri wamezoea kufagia mashindano ya kimataifa ya rika lao, hasa British Junior Open ambayo ni kipimo cha kihistoria cha makundi ya umri. Hivyo, mchezaji wa Kimisri anapoingia katika ngazi ya kulipwa, tayari amezoea tangu utoto kuwashinda wenzake kutoka kila pembe ya dunia.

Alama ya kiufundi ya shule ya Misri iko wazi kwa kila mfuatiliaji: mtindo wa mashambulizi wenye ujasiri unaotegemea ulaini wa kifundo cha mkono, mipira ya kudondosha ya ghafla na kumaliza pointi kwa kasi, tofauti na shule za Ulaya na Asia zinazoegemea zaidi kwenye subira na kumchosha mpinzani kimwili. Mchanganyiko huo wa umahiri na ujasiri umefanya mechi za Wamisri kuwa burudani inayovutia umati, jambo lililosaidia pia kuutangaza mchezo huu duniani kote.

Misri inaendelea kutumia mali yake ya kipekee ya kuvutia macho, kwani katika miaka ya karibuni viwanja vya vioo vimerejea chini ya piramidi kwa ajili ya mashindano makubwa yanayorushwa na televisheni duniani kote, sambamba na viwanja vinavyotazama Bahari ya Shamu huko El Gouna. Hivyo, akilini mwa watu unakita uhusiano kati ya mchezo huu na taswira nzuri zaidi za Misri.

Bado kuna changamoto ya kihistoria ambayo suluhu yake ilisubiriwa kwa muda mrefu: kutokuwepo kwa squash katika ratiba ya Olimpiki kuliwanyima mabingwa wa Misri kwa miongo kadhaa jukwaa maarufu zaidi la michezo, kabla ya hatimaye kuamuliwa kuuingiza mchezo huo katika ratiba ya Michezo ya Los Angeles 2028. Pazia la Olimpiki litakapofunguliwa kwa mchezo huu kwa mara ya kwanza, wanaume na wanawake wa Misri wataingia wakiwa nguvu kubwa zaidi katika historia yake ya kisasa — na kizazi chao kijacho tayari kinafanya mazoezi katika viwanja vya vilabu vilevile ambavyo hadithi hii ilianzia.