Kukabili Joto: Jinsi ya Kutambua Kiharusi cha Joto na Kuwalinda Wafanyakazi na Wazee katika Kiangazi cha Misri

Kiangazi cha Misri ni kirefu na hakina huruma. Kuanzia Mei hadi Septemba, halijoto katika sehemu kubwa ya nchi hupanda mara kwa mara hadi zaidi ya nyuzi joto 35, na katika Misri ya Juu inaweza kuvuka nyuzi 45. Kwenye pwani, unyevu hufanya hata joto la wastani lielemee zaidi. Kwa watu wengi hili ni usumbufu tu; lakini kwa wanaofanya kazi nje, kwa wazee na kwa wagonjwa wa magonjwa sugu, ni hatari halisi ya kiafya. Kila kiangazi joto huua kimyakimya duniani kote, na vifo vingi kati ya hivyo vinaweza kuepukwa kwa maarifa rahisi na mazoea rahisi.

Mwili wa binadamu hujipoza hasa kwa kutokwa jasho na kwa kusukuma damu kuelekea ngozini. Katika joto kali, hasa pale panapokuwa na kazi nzito ya mwili au ukosefu wa maji mwilini, mifumo hii inaweza kushindwa kutimiza kazi yake. Matokeo yake ni mfululizo wa hatua za maradhi yatokanayo na joto: huanza na mikakamao ya misuli itokanayo na joto, hukua na kuwa uchovu wa joto, na yaweza kuishia katika kiharusi cha joto, ambapo halijoto ya ndani ya mwili hupanda hadi viwango hatari na viungo muhimu, likiwemo ubongo, huanza kushindwa kufanya kazi. Kuelewa mfululizo huu ndio ufunguo wa kuchukua hatua mapema, wakati tatizo bado ni rahisi kutibiwa.

Uchovu wa joto ni kengele kubwa ya mwili, na dalili zake ni pamoja na jasho jingi, udhaifu na uchovu, kizunguzungu, maumivu ya kichwa, kichefuchefu, mikakamao ya misuli, ngozi baridi iliyopauka na yenye unyevu, pamoja na mapigo ya moyo ya haraka lakini dhaifu. Anayefikia hatua hii anapaswa kusimamisha mara moja shughuli yoyote, kuhamia kivulini au katika chumba chenye ubaridi, kulegeza nguo, kunywa maji kwa funda ndogondogo, na kupoza ngozi kwa kitambaa chenye maji. Watu wengi hupona ndani ya saa moja; dalili zikizidi au zikichukua muda mrefu, au kutapika kukazuia kunywa, msaada wa daktari unahitajika bila kuchelewa.

Kiharusi cha joto ni jambo tofauti kabisa: ni dharura ya kitabibu ambapo kila dakika ina thamani. Dalili zake ni pamoja na halijoto ya mwili kufikia karibu nyuzi 40 au zaidi, ngozi yenye joto kali na wekundu ambayo yaweza kuwa kavu kwa sababu jasho limekoma, mapigo ya moyo ya haraka na yenye nguvu, maumivu ya kichwa yanayodunda, kuchanganyikiwa kiakili, kutatizika kwa matamshi, wasiwasi mkubwa, kuzimia au degedege. Mzee yeyote anayechanganyikiwa ghafla wakati wa wimbi la joto anapaswa kuchukuliwa kuwa ana ugonjwa utokanao na joto hadi ithibitike vinginevyo. Nchini Misri, gari la wagonjwa huitwa kwa namba 123; piga simu kwanza, kisha anza kupoza.

Wakati mkisubiri msaada, kumpoza mgonjwa ndiyo tiba yenyewe. Mhamishie kivulini au mahali penye kiyoyozi, mvue nguo za ziada, na upoze mwili wake kwa kila njia inayopatikana: mnyunyizie maji au mpanguse ngozi kwa maji, mpepee kwa nguvu, na uweke vitambaa vya baridi au mifuko ya barafu shingoni, kwapani na kinenani, mahali ambapo mishipa mikubwa ya damu hupita karibu na ngozi. Kama mgonjwa ana fahamu kamili, mpe funda ndogo za maji; usimpe kamwe kinywaji mtu aliyechanganyikiwa au asiye na fahamu, na usimwache peke yake.

Wanaofanya kazi nje hubeba hatari kubwa zaidi: wajenzi, wakulima, wasambazaji wa bidhaa, wachuuzi wa mitaani na askari wa usalama barabarani hutumia saa nyingi kwenye jua kali, na mara nyingi hufanya kazi nzito. Miongozo ya kimataifa ya afya na usalama kazini inakubaliana: panga kazi ngumu zaidi asubuhi na mapema na mwishoni mwa siku, weka sehemu za mapumziko zenye kivuli, na himiza unywaji wa maji kila dakika kumi na tano hadi ishirini badala ya kusubiri kiu. Mfanyakazi mpya anahitaji siku kadhaa kuzoea kabla ya kubeba mzigo kamili katika joto, na “mfumo wa kuwa na mwenzi” ni wa lazima, kwa sababu mtu anayepatwa na kiharusi cha joto mara nyingi hawezi kutambua mwenyewe kuchanganyikiwa kwake.

Wazee ndio waathirika wengine wa kimyakimya wa kiangazi; miili iliyozeeka hutokwa jasho kidogo, huhisi kiu kwa udhaifu zaidi, na hujirekebisha polepole zaidi kulingana na mabadiliko ya halijoto. Magonjwa sugu kama ya moyo, ya figo na kisukari hupunguza zaidi uwezo wa kustahimili joto, na dawa zinazotumika sana, zikiwemo za kuongeza mkojo, baadhi ya dawa za shinikizo la damu na dawa za afya ya akili, hupunguza uwezo wa mwili kukabiliana nalo. Katika vipindi vya joto, ni vyema kuwaangalia kila siku ndugu na majirani wazee wanaoishi peke yao, na kuuliza kuhusu dalili za tahadhari kama kukojoa kidogo, kizunguzungu wakati wa kusimama, uchovu usio wa kawaida, na kuchanganyikiwa kokote kwa akili kulikojitokeza upya.

Kuiweka nyumba ikalike katika joto kali kunahitaji mpango, si subira tu. Funga mapazia na vifunika vya madirisha yanayoelekea jua wakati wa mchana, na fungua madirisha usiku hewa ya nje inapopoa. Feni husaidia jasho kuyeyuka, lakini katika halijoto ya juu sana yaweza kuishia kusukuma hewa ya moto tu; kuiunganisha na kitambaa chenye maji juu ya ngozi au kuoga maji ya uvuguvugu hufanya kazi vizuri zaidi. Tumia saa zenye joto kali zaidi katika chumba chenye ubaridi zaidi nyumbani, epuka kupika motoni wakati wa adhuhuri, na weka maji ya kunywa karibu nawe.

Unywaji wa maji na mavazi ndiyo ngao ya kila siku: kunywa maji kwa vipindi vya kawaida bila kusubiri kiu, na punguza kahawa na chai nzito kwa sababu huongeza upotevu wa maji mwilini. Vaa nguo za pamba zisizobana zenye rangi hafifu, funika kichwa ukiwa nje, na kaa kivulini kila inapowezekana; saa kati ya adhuhuri na saa kumi jioni ndizo hatari zaidi. Wanaofunga katika miezi ya joto wanapaswa kunywa maji mengi kati ya machweo na alfajiri, na wanazuoni wa sheria za Kiislamu wamekubali tangu zamani kwamba hatari halisi kwa afya ni sababu halali ya ruhusa.

Mwisho, usalama dhidi ya joto ni jukumu la pamoja, si la mtu binafsi peke yake. Waajiri wanaorekebisha saa za kazi wakati wa kiangazi huwalinda wafanyakazi wao na uzalishaji wao kwa pamoja, na familia zinazopanga ziara na simu kulingana na mawimbi ya joto huwalinda wazee wao. Kila anayejua tofauti kati ya uchovu wa joto na kiharusi cha joto, na anayejua kupiga namba 123 na kuanza kupoza mara moja, anaweza siku moja kuokoa maisha ya mtu. Kiangazi cha Misri hakitakuwa na huruma zaidi, lakini mazoea yetu yanaweza kuwa ya busara zaidi.