Vatandaşın Merceğinde Mısır'ın 2026/27 Bütçesi: Temmuz'dan Beri Yürürlükte, En Büyük Kalem Borç Faizi

Aralarında Devlet Enformasyon Dairesi’nin de bulunduğu resmî kaynaklar, Temsilciler Meclisi’nin 2026/2027 bütçesine ilişkin kanun tasarılarını ve uluslararası anlaşmaları görüştüğü yönünde haberler aktardı. Tarihlerin denetlenmesi bu haberleri doğru bağlamına oturtuyor: Söz konusu oturumlar geçtiğimiz haziranda yapıldı ve çoktan sona erdi. Meclis bütçeyi 22 Haziran 2026’da onayladı, Cumhurbaşkanı ilgili kanunu (2026 tarihli 77 sayılı kanun) tasdik etti ve kanun 1 Temmuz’da yürürlüğe girdi. Yani belge artık tartışmaya sunulmuş bir tasarı değil; yaklaşık yedi haftadır devlet harcamalarını yöneten bir kanun.

Meclisin yayımlanan gündemine göre bu oturumlarda genel bütçe kanunu, kamu iktisadi kuruluşlarının ve Askerî Üretim Kurumu’nun bütçelerine ilişkin kanunlar ile uluslararası anlaşmalar ele alındı. Bunların arasında Mısır’ın, Dünya Bankası Grubu’na bağlı Uluslararası Kalkınma Birliği’nin sermayesindeki on dokuzuncu ve yirminci artışa katılımı ile Afrika Kalkınma Bankası’nın, özel sektörü geliştirme programının ikinci aşaması kapsamında sağladığı bütçe destek finansmanı da yer alıyordu.

22 Temmuz’da Meclis Başkanı Hisham Badawy, üçüncü yasama döneminin birinci olağan yasama yılının kapandığını duyurdu; açıklanan bilançoya göre yasama yılı boyunca 162 kanun ve 31 uluslararası anlaşma kabul edildi. Dolayısıyla meclis şu anda tatilde ve anayasa uyarınca ancak ekim ayı başında yeniden toplanacak.

Rakamların diliyle ve yayımlanan bütçe kanununa göre: bütçenin toplam kullanımı 8,186 trilyon Mısır lirası. Bunun 5,188 trilyon lirası, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 13 artışla fiilî harcamalardan; yaklaşık 2,808 trilyon lirası ise vadesi gelen iç ve dış kredi taksitlerinin ödenmesinden oluşuyor. Beklenen gelirler ise 4,056 trilyon lira düzeyinde; bu da harcamalarla gelirler arasında 1,1 trilyon lirayı aşan ve borçlanmayla kapatılan bir açık bırakıyor.

Peki para nereden geliyor? Yalnızca vergiler 3,529 trilyon lira, yani gelirlerin yaklaşık yüzde 87’si. Buna karşılık hibeler 19,8 milyar lirayı geçmiyor, diğer gelirler ise 507 milyar lira dolayında. Daha yalın bir ifadeyle: bütçeyi asıl finanse eden, hibeler ya da başka egemenlik gelirleri değil, yurttaşlar ve şirketlerdir.

Peki nereye gidiyor? Açık ara en büyük kalem borç faizleri: 2,42 trilyon lira, yani harcamaların yaklaşık yüzde 47’si; bu rakam, beklenen vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 69’una ve maaş kaleminin neredeyse üç katına denk geliyor. Ardından 836,8 milyar lirayla destekler, yardımlar ve sosyal haklar; 822,8 milyar lirayla devlet çalışanlarının maaşları; bir önceki yıl 434,9 milyar lira olup 553,7 milyar liraya çıkan kamu yatırımları; ve 293,7 milyar lirayla mal ve hizmet alımları geliyor.

Doğrudan aile sofrasına yansıyan tarafı ise şu: asgari ücret, temmuz maaşlarından itibaren devletin idari teşkilatında ve iktisadi kuruluşlarda çalışanlar için aylık 7.000 liradan 8.000 liraya yükseldi. Maliye Bakanlığı’na göre bu artış, yeni bütçeye konulan ücret paketinin bir parçası.

Desteklere gelince: 178,3 milyar lira, karneye bağlı temel gıda maddelerine ve sübvansiyonlu ekmeğe ayrıldı; Maliye Bakanlığı’na göre bu rakam bir önceki yıl 160 milyar liraydı. Yaklaşık 4,7 milyon aileyi kapsayan “Takaful ve Karama” nakit destek programına yaklaşık 55 milyar lira, devletin karşıladığı tedavi giderlerine ise yüzde 52’ye yakın bir artışla yaklaşık 23,1 milyar lira ayrıldı. Hükûmetin sunumunda ayrıca sağlık ödeneklerinde yaklaşık yüzde 30, eğitimde ise yaklaşık yüzde 20 artış yer alıyordu.

Maliye Bakanı Ahmed Kouchouk’un açıkladığı genel hedefler ise şöyle: toplam açığı, son on yılın en düşük düzeyi olan gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 4,9’una indirmek; GSYH’nin yaklaşık yüzde 5’ine, yani yaklaşık 1,2 trilyon liraya denk gelen rekor bir faiz dışı fazla elde etmek; ve bütçe kuruluşlarının borcunu haziran 2027’ye kadar GSYH’nin yüzde 78’ine düşürmek. Faiz dışı fazlanın sade anlatımı şudur: devlet, borç faizleri hesaba katılmadan önce harcadığından fazlasını topluyor; ne var ki tek başına faizler sonucu açığa çeviriyor.

Platformumuzun başlattığı “yasama kalitesi endeksi” bütçe sürecine uygulandığında ölçüm, şeffaflıkla ve belgelerin erişilebilirliğiyle başlıyor. Uluslararası Bütçe Ortaklığı’nın haziran 2026’da yayımladığı en güncel Açık Bütçe Anketi (OBS 2025), şeffaflık başlığında Mısır’a 100 üzerinden 59 puan verdi; bu, 2023’e kıyasla on puanlık bir artış. Ankette bütçe öncesi beyanın zamanında yayımlanması, bir yurttaş bütçesinin hazırlanması ve sayıştay raporunun ilk kez elektronik ortamda yayımlanması olumlu bulundu. Yine de puan, 61 olarak belirlenen yeterlilik eşiğinin altında kalıyor; anket ayrıca kabul edilen bütçe içinde gelir, borç ve harcama verilerinin daraldığını kaydetti, kamusal katılım ise 100 üzerinden 35’i geçemedi.

Zamanlama ölçütüne gelince: tasarı, mali yılın başlamasından en az 90 gün önce sunulmasını zorunlu kılan anayasal süre içinde milletvekillerine iletildi. Ne var ki nihai onay, yürürlüğe girmesine yalnızca dokuz gün kala 22 Haziran’da geldi; tasdik edilen kanunun tüm ayrıntıları ise ancak mali yıl fiilen başladıktan sonra geniş biçimde yayımlandı. Meclis, aynı yasama yılında 2024/2025 mali yılına ait kesin hesabı da onayladı; yani o yılın bitiminden yaklaşık bir yıl sonra. Bu gecikme, planlanan ile fiilen harcanan arasındaki hesap verebilirlik halkasını zayıflatıyor.

Tarafsız bir terazide sonuç şu: yurttaşın bu yıl ulaşabildiği rakamlar eskisinden daha bol ve şeffaflık notları, bağımsız bir uluslararası ölçümün tanıklığıyla iyileşiyor. Ne var ki lirasının nereye gittiğini bilmek isteyen kişi, bütçe belgesini hâlâ harcaması başladıktan sonra okuyor ve kesin hesabını yaklaşık bir yıl bekliyor. Yayımlanan bir bütçe ile zamanında halkla tartışılan bir bütçe arasında kalan mesafe, tam da budur.