Bilimsel Yenilikler
Mısır'da ve dünyada en son keşifler ve yenilikler, herkesin anlayabileceği bir dille

157 yıl önce Süveyş Kanalı seyrüsefere açıldı: Yüzlerce canlıyı Akdeniz’e nasıl taşıdı, “tavşan balığı” nedir?
Kanalın bu haftadan 157 yıl önce gemi trafiğine açılması yalnızca iki limanı değil, milyonlarca yıl ayrı kalmış iki denizi birbirine bağladı ve bilim insanlarının “Lessepsiyen göç” dediği bir deniz göçünü başlattı. Bilimsel bir hikâye, balık tabağında son buluyor: tek bir tür pişirmeyle yok olmayan bir zehir taşıyor, halk arasındaki ad ise avlanıp satılan, yenen ve bu zehri taşımayan başka balıklar için de kullanılıyor.
18 Kasım 2026 · 9 dk okuma

Dünya Bilim Günü’nde: Uzman olmayan biri bilimsel bir çalışmayı nasıl okur, Mısır’da ona kapıyı kim açar?
Gece yarısından sonra gelen bir mesaj “yeni bir çalışma teyit ediyor” diye başlıyor; kaynağı kontrol etmeye çalışan ise onlarca dolar isteyen bir sayfayla karşılaşıyor. Barış ve Kalkınma için Dünya Bilim Günü’nde Mısır’da çalışmalara ulaşmanın yasal yollarını, hakem değerlendirmesinin ne anlama geldiğini ve yirmi kişilik tek bir çalışmanın neden kesin hüküm sayılamayacağını anlatıyoruz.
10 Kasım 2026 · 9 dk okuma

İskenderiye'nin "Dehşet Günü": Temmuz 365'te Gerçekte Ne Oldu, Bilim Akdeniz'i Bugün Nasıl İzliyor?
5 Kasım'da dünya Dünya Tsunami Farkındalık Günü'nü kutluyor. Denizin İskenderiye kıyısından çekilip geri döndüğü 21 Temmuz 365'e dönüyor, bilimin bu anlatı hakkında bugün ne dediğini, Akdeniz'de uyarı süresinin neden saatler değil dakikalar olduğunu ve İskenderiye'nin Mısır ile Afrika'nın ilk "Tsunamiye Hazır" şehri nasıl olduğunu soruyoruz.
5 Kasım 2026 · 7 dk okuma

12 Ekim 1999: Demenhur'un Oğlu Atomların Hareketini Gördüğünde — Ahmed Zuveyl ve Femtokimya
Yirmi yedi yıl önce bugün, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, Ahmed Zuveyl'in "femtosaniye spektroskopisini kullanarak kimyasal tepkimelerin geçiş hâllerine dair çalışmaları" nedeniyle Nobel Kimya Ödülü'nü kazandığını duyurmuştu. Burada gündelik bir dille anlatıyoruz: femtosaniye nedir, bir kimyasal bağın koptuğu an nasıl görüntülendi ve onun adını taşıyan şehir hakkında 2012 tarihli 161 sayılı Kanun ile 2019'daki değişikliği ne diyor.
12 Ekim 2026 · 8 dk okuma

Mısır'ın Gökyüzüne Bakan Gözü: Kottamia Gözlemevi ve 1964'ten Beri Doğu Çölü'nden Evreni İzleyen 74 İnçlik Ayna
Kahire'nin doğusundaki çöl platosunda, altmış yılı aşkın süredir gün batımında bir kubbe açılıyor. Dünya Uzay Haftası vesilesiyle, Abbasiye'deki Hidiv Rasathanesi'yle başlayıp Hulvan ve Halley Kuyrukluyıldızı'na uzanan, Mısır'ın 1948'de sipariş edip Japon cihazlarıyla yenilediği dev bir aynayla süren bir hikâye anlatıyoruz.
6 Ekim 2026 · 7 dk okuma

“Mısır Mavisi”: Tarihin ilk sentetik pigmenti geri dönüyor: parmak izlerini ortaya çıkarıyor, hücreleri aydınlatıyor
Mısırlı kimyacıların binlerce yıl önce kum, bakır ve kireçten ürettiği bir mavi; bilim insanları 2013'te bu pigmentin kızılötesi ışıma yapan nano levhalara ayrıldığını keşfetti. O günden bu yana Avustralya'da parmak izlerini ortaya çıkaran bir toza, Almanya'da sinek embriyolarını ve bitki yapraklarını aydınlatan bir sondaya dönüştü. Modern bir özelliğe sahip kadim bir malzemenin hikâyesi ve bugünkü laboratuvarlarımıza dair bir soru.
17 Eylül 2026 · 7 dk okuma

Firavunlardan Seksen Milyon Yıl Önce: Mansura'nın Dinozoru ve Savaşın Yaktığı Vaha Fosilleri
Mansura Üniversitesi'nden Mısırlı öğrenciler, Dahla Vahası'nın kayalarından Afrika'da bulunmuş en eksiksiz Geç Kretase dinozor iskeleti olan Mansourasaurus'un kemiklerini çıkardı. Onlardan bir yüzyıl önce bir Alman bilim insanı Bahariye Vahası'nın dinozorlarını Münih'e taşımış, savaş hepsini yakmıştı. Mısır çölündeki yeryüzü arşivinin ve çocuğunuzun burada okuyabileceği bir bilimin hikâyesi.
8 Eylül 2026 · 7 dk okuma

Mısır uzayda: Ulusal bir ajans ve toprağı, ekini, suyu izleyen uydular
Mısır Uzay Ajansı 2018'de çıkarılan bir kanunla kuruldu; ancak Mısır'ın uydu hikâyesi daha eskiye uzanıyor: EgyptSat-1'den Tiba-1'e ve NExSat'a. Bir tarım ülkesinin uzay programına neden ihtiyacı olsun? Yanıt tarlalarda, suda ve uzak köylerde saklı.
18 Ağustos 2026 · 6 dk okuma

Zohr sahası: Doğu Akdeniz'in enerji haritasını yeniden çizen keşif
2015 yazında İtalyan enerji devi Eni, Port Said açıklarında Zohr sahasını keşfettiğini duyurdu; saha o gün Akdeniz tarihinin en büyük doğal gaz keşfi olarak nitelendi. Bu, o keşfin hikâyesi: Gaz denizin derinliklerinden nasıl çıkarılıyor ve Zohr, Mısır'ın bölgesel enerji haritasındaki yerini neden değiştirdi?
18 Ağustos 2026 · 6 dk okuma

Müonlar, tarayıcılar ve uydular: Eski Mısır'ın sırlarını okuyan yeni bilimler
Mısırbilim artık yalnızca fırça ve kazmadan ibaret değil. Büyük Piramit'in taşlarını delip geçen kozmik parçacıklardan, mumyaların sırlarını sargılarını açmadan ortaya çıkaran tomografilere, modern teknoloji Mısır'ın kendi geçmişini keşfetme biçimini yeniden yazıyor.
18 Ağustos 2026 · 7 dk okuma

Benban: Mısır çölünün güneşi dünyanın en büyük elektrik santrallerinden birine nasıl dönüştü?
Asvan'ın kuzeyindeki Batı Çölü'nde yan yana uzanan onlarca güneş santrali, yeryüzünün en büyük fotovoltaik komplekslerinden biri olan Benban'ı oluşturuyor: Mısır doğasının en çetin gücünü, çöl güneşini, yenilenebilir bir ulusal servete çeviren bir proje.
18 Ağustos 2026 · 7 dk okuma

Haftanın Yeniliği: Yeni Membranlar Deniz Suyunu Tuzdan Arındırmanın Maliyetini Düşürüyor
Ters ozmoz membranlarının gelişmiş nesilleri daha düşük enerji tüketimi vadediyor — bu, kıyı kentleri ve dev projeler için ne anlama geliyor?
11 Ağustos 2026 · 5 dk okuma