İçeriğe geç

Hakkını Bil: Acil Serviste Hastadan "Depozito" İstenmez — İlk 48 Saat Ücretsiz Tedavi Anayasa ve Yasa Gereğidir

"Önce depozito yatırın" cümlesi, birçok Mısırlının en kötü anında acil serviste duyduğu bir sözdür ve yasaya aykırıdır. Anayasa, hayati tehlikede tedaviyi reddetmeyi suç sayar; 1063/2014 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı özel, üniversite ve kamu hastanelerini acil vakaları 48 saat ücretsiz tedavi etmekle yükümlü kılar. Sağlık Bakanlığı bunun her yerde eşit uygulandığını teyit ediyor. İşte hak, sınırları ve şikâyet yolları.

Yayın Kurulu·Yayımlanma 23 Ekim 2026·8 dk okuma
مدخل مستشفى الغردقة العام في مصر، تظهر لافتته بالعربية والإنجليزية ونافورة الفسيفساء أمامه وسيارة إسعاف واقفة عند البوابة
Karelj / Wikimedia Commons (Public domain)

Gece yarısı, hızlı bir yolun kenarındaki özel bir hastanenin acil servis kapısının önünde bir araba aniden duruyor. Bir adam, bilincini kaybetmiş yakınını kucağında taşıyor; bir kadın da onların arkasından koşarak nüfus cüzdanını arıyor. Sedye daha kapıya ulaşmadan, yanındaki kişi pek çok kişinin bildiği o cümleyi duyar: "Önce depozito yatırmanız lazım." Adam cebindeki parayı hesaplarken, bir dakikalık gecikmeyi bile kaldıramayacak durumdaki hasta için değerli saniyeler akıp gider. İnsanların anlattığı hikâyelerde bu sahne ne kadar yaygın olursa olsun, Mısır yasalarına aykırıdır.

Her evin ezberlemesi gereken kural basittir: acil ve kaza vakalarında ilk kırk sekiz saatlik tedavi, gerek devlet gerek özel hastanelerde ücretsizdir; bunu Sağlık ve Nüfus Bakanlığı da teyit eder, Anayasa'nın 18. maddesi de gerektirir; tedavi bir "depozito", bir "kapora" ya da sigorta poliçesi şartına bağlanamaz. Bu ahlaki bir temenni değil, anayasada yazılı bir yükümlülük, yürürlükteki bir Bakanlar Kurulu kararında açıkça belirtilmiş bir hak ve bugün modern bir cezai yasayla da güvence altına alınmış bir düzenlemedir.

Birinci kaynak Anayasa'nın 18. maddesidir; bu madde "her vatandaşın sağlık hakkına ve kalite standartlarına uygun kapsamlı sağlık hizmetine sahip olduğunu" hükme bağlar, devleti "sağlığa ayrılan kamu harcamalarının gayri safi millî hasılanın yüzde 3'ünden az olmamak üzere, uluslararası oranlara ulaşana kadar kademeli olarak artırılacak bir orana" ulaştırmakla yükümlü kılar ve ardından bizi ilgilendiren ifadeye varır: "Acil durumlarda veya hayati tehlike hâllerinde, herhangi bir insana çeşitli biçimleriyle tedavi sağlamaktan kaçınmak suçtur." Dikkat edilmesi gereken nokta, Anayasa'nın "her vatandaş" değil "herhangi bir insan" ifadesini kullanması ve bu kaçınmayı idari bir ihlal değil bir suç saymasıdır.

İkinci kaynak, günlük uygulamaya daha yakın olanı, 23 Haziran 2014'te yayımlanan ve aynı yılın 3 Temmuz'unda Resmî Gazete'nin 27. sayısında yayınlanan 2014 tarih ve 1063 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'dır. Kararın başlığı zaten her şeyi anlatır: 1981 tarih ve 51 sayılı Kanun uyarınca ruhsatlandırılmış tüm üniversite, özel ve yatırım amaçlı tıbbi tesislerin, kamu sektörü ve kamu iş sektörü şirketlerine bağlı hastanelerin, acil ve kaza vakalarına 48 saat boyunca ücretsiz tedavi hizmeti sunmakla yükümlü kılınması. Buradaki kilit kelime "tüm"dür; liste hiçbir özel hastaneyi, hiçbir yatırım merkezini, hiçbir küçük ruhsatlı tesisi istisna tutmaz; bu alana giren, onun şartlarıyla girer. Bildiğimiz kadarıyla karar hâlâ yürürlüktedir, iptal edilmemiştir; Bakanlık da Eylül 2025'te yeniden bu karara dayanmıştır.

Okuyucu bunun herkesin unuttuğu bir kâğıt parçası olduğunu düşünmesin diye, Bakanlık bu hakkı yakın zamanda yeniden vurguladı. 2 Eylül 2025'te Sağlık ve Nüfus Bakanı, acil durumlarda anında ve ücretsiz tedavinin, hiçbir şart ya da mali engel olmaksızın her vatandaşa güvence altına alınmış bir hak olduğunu, bunun devlet ya da özel ayrımı yapılmaksızın tüm hastanelerde, ilk kırk sekiz saat boyunca ve devlet bütçesinden karşılanarak sunulduğunu vurguladı. Ücret talep eden özel bir hastanenin cezası önceden uyarı yapılmaksızın derhal kapatılmaktır; devlet hastanesinde ise sorumlu kişi doğrudan soruşturmaya sevk edilir.

Geriye pratik soru kalıyor: "acil durum" nedir? Bakanlığın tanımı kapalı bir listeye değil özün kendisine dayanır: kişinin hayatını, organlarını ya da bedensel işlevlerini doğrudan tehdit eden ve ölümü, kalıcı sakatlığı ya da ciddi komplikasyonları önlemek için acil tıbbi müdahale gerektiren her akut tıbbi durumdur. "Organlar ve işlevler" ifadesi, ilk bakışta daha az tehlikeli sanılabilecek durumları da kapsama alır: felç, omurilik yaralanması, ani görme kaybı gibi. Bakanlığın sıraladığı örnekler arasında kalp durması, solunum durması, ağır kanama, ani çöküş, boğulma, akut zehirlenme, ağır yanıklar, bilinç kaybı ve trafik kazası mağdurları yer alır. Bunlar sınırlayıcı değil, açıklayıcı örneklerdir; ölçüt hayatı kurtarmak ve durumu sabitlemektir, ve o anki değerlendirme tıbbi bir değerlendirmedir — ne resepsiyon görevlisinin kararı ne de veznenin hesabıdır.

Aynı dürüstlükle, kuralın ne anlama gelmediğini de belirtmek gerekir. Kırk sekiz saat, hastanın sonrasında ihtiyaç duyacağı her şeyi kapsayan açık uçlu bir güvence değildir; devlet hesabına acil olmayan ameliyatlara ya da ertelenmiş tetkiklere izin de vermez; güvence altına aldığı şey, hastayı kurtarmak ve durumunu sabitlemektir. Hasta stabil hale geldiğinde ise kararın öngördüğü şey devreye girer: hasta ya da yakınları, ilan edilmiş belirli ücretler karşılığında kendi imkânlarıyla tesiste kalmak ile en yakın devlet hastanesine güvenli şekilde nakledilmek arasında tercih yapar. Burada çoğu kişinin gözden kaçırdığı bir şart var: nakil, ancak uygun bir yer bulmak için merkezi ya da bölgesel acil servis birimleriyle koordinasyon sağlandıktan sonra yapılabilir; yani hastane, kırk sekizinci saat dolduğunda hastayı sokağa bırakma hakkına sahip değildir.

Kapatma cezasını kim uygular? En eski çerçeve, tıbbi tesislere ilişkin 1981 tarih ve 51 sayılı Kanun'dur; bu kanun 2004 tarih ve 153 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir ve özel tesislerin ruhsatlandırılması, denetlenmesi ve ihlal hâlinde faaliyetlerinin durdurulması bu kanuna dayanır; ruhsat, idari makamın kararlarına uyma şartına bağlı bir izindir, mutlak bir mülkiyet değildir. 2025 yılı Ekim ayı sonundan itibaren ise bu hak, idari bir kararın üzerinde yer alan daha yeni bir yasal dayanağa kavuştu: 28 Nisan 2025'te yayımlanan ve yayımından altı ay sonra yürürlüğe giren, Tıbbi Sorumluluk ve Hasta Güvenliğinin Düzenlenmesine İlişkin 2025 tarih ve 13 sayılı Kanun, "hizmet alanın acil durumlarda ya da sağlık durumu stabil hale gelene kadar hayatını tehdit eden hâllerde tedavisinden kaçınmayı" açıkça yasaklar ve bu ihlali bir yıla kadar hapis ve yüz bin Mısır poundunu geçmeyen para cezasıyla ya da bu iki cezadan biriyle cezalandırır; ayrıca tesisin ruhsatının bir yıl süreyle askıya alınabileceğini, tekrarı hâlinde ise iptal edilebileceğini öngörür.

Yine de dürüstlük gereği, metin ile uygulama arasındaki mesafenin hâlâ var olduğunu ve tekrarlanan şikâyetlerin bunun kanıtı olduğunu kabul etmek gerekir. Karar, maliyeti havada bırakmamış, bunu "devlet nam ve hesabına tedavi" bütçesine yönlendirmiştir; ancak talep ve ödeme prosedürleri ne vatandaşa ne de resepsiyon görevlisine kolay anlaşılır bir biçimde ulaşmıştır ve kapıdaki sürtüşmenin çoğu tek başına bununla açıklanabilir. Resmî bir kaynaktan örnek vermek gerekirse: Sağlık Bakanlığı'nın 20 Ocak 2018 tarihli bir toplantısında, Serbest Tedavi ve Ruhsatlar Merkez İdaresi Başkanı, bu konuda yaklaşık iki bin şikâyet aldıklarını, bunların yüzde 60'ından fazlasının haklı bulunduğunu ve kararın o tarihte 2.067'den fazla özel hastaneyi bağladığını açıklamıştır. Bu rakamlar yalnızca kendi tarihlerine aittir, ama şikâyetlerin incelendiğini ve çoğunun haklı bulunduğunu göstermeye yeter.

Peki o dakikalarda somut olarak ne yapmalı? Hiçbir masrafı olmayan aramayla başlayın: 123 numaralı, günün her saati ücretsiz çalışan ambulans hattı, hastayı kabul edebilecek en yakın kuruma nakli üstlenir. Ardından hakkı sakin bir şekilde resepsiyon görevlisine söyleyin: "Bu bir acil durum, ilk 48 saatlik tedavi 2014 tarih ve 1063 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereği ücretsizdir." Çoğu zaman durum tam da bu cümleyle sona erer, çünkü mesele genellikle vezne talimatlarının otomatik bir uygulamasından ibarettir. Reddedilme devam ederse, nöbetçi sorumlusunun adının kayda geçirilmesini isteyin, saati ve kurumun adını not edin ve sesinizi yükseltmeyin; tartışmada kaybedilen zaman, hastanın ihtiyaç duyduğu zamandır.

Hasta stabil hale geldikten sonra sıra şikâyete gelir; bu ne bir lüks ne de bir intikamdır, olayı aile sohbetinde anlatılan bir hikâyeden resmi bir kayıttaki bir numaraya dönüştürmenin tek yoludur. Bakanın işaret ettiği hat, Sağlık ve Nüfus Bakanlığı'nın birleşik çağrı merkezi hattıdır (bu satırların yazıldığı tarih itibarıyla 105); bu hat ücretsizdir, günün her saati çalışır ve şikâyetleri yetkili birimlere yönlendirir. Bunun yanında, Bakanlar Kurulu'na bağlı birleşik hükûmet şikâyet sistemi de vardır; bu sisteme shakwa.eg portalından ya da 16528 hattından ulaşılabilir. Numaralar değişebileceğinden, ihtiyaç anında resmen ilan edilen numarayı teyit edin.

Şikâyetin etkili olması için onu duygusal değil somut hale getirin: kurumun adı ve adresi, olayın tarihi ve saati, durumun iki cümlelik açıklaması, sizden ne istendiği ve varsa isteyen kişinin unvanı, elinizdeki belgelerin numaraları. Hastaneden çıkan her kâğıdı, ne kadar önemsiz görünürse görünsün saklayın; bu gece önemsemediğiniz kâğıt, bir hafta sonra sizden istenecek delildir.

Öte yandan madalyonun diğer yüzünü de görmek adil olur: hastaları kabul edip stabilize eden ve hayat kurtaran, ardından bu maliyeti geri ödeme beklentisiyle üstlenen hastaneler de vardır. Bakanlığın, özel sektördeki acil tedavi masraflarını devletin geri ödediğine dair güvencesi de tam bu yüzden denklemin temel bir parçasıdır; çünkü finanse edilmeyen bir hak, zamanla bir slogana dönüşür. Geri ödeme mekanizması ne kadar netleşirse, kapıdaki tartışma da o kadar azalır.

Sonuç olarak umduğumuz şey, tüm bunların buzdolabı kapısına asılan küçük bir not ya da telefona kaydedilen bir hatırlatmaya dönüşmesidir: acil durumda hastadan depozito istenmez; 2014 tarih ve 1063 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereği ilk 48 saat ücretsizdir; hayati tehlike hâlinde tedaviden kaçınmak Anayasa'nın 18. maddesiyle suç sayılır ve 2025 tarih ve 13 sayılı Kanun'la cezalandırılır; ambulans için 123, sağlık şikâyetleri için 105, hükûmet şikâyetleri için 16528 ve shakwa.eg portalı aranır (ihtiyaç anında resmen ilan edilen numaraları teyit edin). Bu cümleyi evinizdekilere, onlara ambulans numarasını öğrettiğiniz gibi öğretin; amaç her vatandaşın bir hukuk uzmanı olması değil, kimsenin beklemediği o gecede, yakınının hayatının cüzdanındakine bağlı olmadığını bilmesidir.

Paylaş

İlgili Haberler

واجهة مبنى دار القضاء العالي بوسط القاهرة: حجر فاتح وأعمدة مربعة، واسم المبنى محفور بالعربية أعلى الواجهة، وميداليتان بميزان العدالة على الطرفين، وسور حديدي وأشجار في المقدمة.
Hukuk Haberleri

Hakkınızı bilin: Elinizde nafaka kararı var ama kimse ödemiyor; kanun Nasır Sosyal Bankası üzerinden hangi yolu çizdi?

Elinizde nafaka kararı var ama hesabınıza tek bir Mısır lirası girmiyor. Bu satırların yazıldığı tarihte yürürlükte olan Mısır kanunu, olağan icranın yanında ikinci bir yol çizdi: Nasır Sosyal Bankası hükmedilen nafakayı hak sahiplerine ödüyor, ardından borçluya rücu ediyor. Yazıda bu yolu aile uyuşmazlıkları uzlaştırma bürosundan maaştan kesintiye kadar anlatıyor, yolu yeniden çizebilecek bir kanun tasarısına da dikkat çekiyoruz.

13 Kasım 2026 · 8 dk okuma

رجل يجلس وحيدًا في غرفة مظلمة ويحدّق في شاشة هاتفه المضيئة، في مشهد يعكس تلقي رسالة تهديد ليلاً والشعور بالعزلة
Hukuk Haberleri

Haklarınızı Bilin: Hesabınız Hacklendi mi, Fotoğraflarınızla Tehdit mi Ediliyorsunuz? 175/2018 Sayılı Kanun

Gece yarısından sonra, adı olmayan bir hesaptan bir mesaj gelir: bir fotoğraf, yayınlama tehdidi ve para talebi. Bu rehber tam da o noktadan başlıyor: Mısır'ın 175/2018 sayılı Bilişim Suçlarıyla Mücadele Kanunu, 14, 15, 24, 25 ve 26. maddelerinde neyi suç saymaktadır; dijital deliller kaybolmadan nasıl korunur; şikâyet nereye ve kimin tarafından yapılabilir?

30 Ekim 2026 · 7 dk okuma

أربع حقن طبية بلاستيكية بأحجام مختلفة، إبرة كل منها داخل غطاء بلاستيكي شفاف، مرصوصة بشكل مائل متوازٍ على سطح قماشي أبيض، ولا يظهر على أسطوانتها سوى تدريج القياس بالمليلتر بلا اسم تجاري مقروء ولا دواء بداخلها.
GerçekYanlış

“Soğuk algınlığı iğnesi nezleyi iyileştirir” iddiası yanlış: çalışmalar damarın “gücü” hakkında ne söylüyor?

“Bırak hapı, bir iğne yaptır, ayağa kalkarsın” tavsiyesi her yıl ilk soğukla birlikte yeniden dolaşıma giriyor. İki iddiayı inceledik: “soğuk algınlığı iğnesi”nin nezleyi iyileştirdiği ve iğnenin doğası gereği haptan güçlü olduğu. Hüküm: yanlış. Kanıt, dolaşımdaki karışımın bileşiminde, damar yolunu ağızdan tedaviyle karşılaştıran randomize çalışmalarda ve Mısır’ın resmî kılavuzunda yatıyor. İlacın veriliş yolunu yalnızca doktor belirler.

22 Kasım 2026 · 9 dk okuma