Tekerlekli bomba: Külüstür arabayla hız yapmak insan hayatını hiçe saymaktır
Yarı yarıya tutan frenler, kabak lastikler, yanmayan farlar — ve arabayı yolda sanki fabrikadan yeni çıkmış gibi uçuran bir sürücü. Hız yapan külüstür bir araba ulaşım aracı değil, yoldaki her aileyi tehdit eden seyyar bir tehlikedir. Bu yanlış: Direksiyon başındaki özgürlüğün, başkalarının evlerine sağ salim varma hakkının başladığı yerde biter.

Hepimiz gördük; hem şehirlerarası yollarda hem de şehrin içinde: gövdesini pas yemiş, sollarken sağa sola yalpalayan, bir stop lambası kırık, diğeri hiç yanmayan, egzozundan siyah duman savuran, desenleri yıllar süren kullanımdan silinmiş lastiklerle giden bir araba. Korkutucu olan onun hâli değil; sahibinin geçim darlığı içinde olması bir mazeret sayılabilir. Korkutucu olan, bu arabanın yolu çılgın bir hızla yutması, sağdan soldan sollaması, sanki direksiyonundaki kişi dağılmakta olan bir kaporta değil de bir yarış arabası kullanıyormuş gibi davranmasıdır.
Açıkça söyleyelim: teknik olarak yola elverişli olmayan bir aracı yüksek hızla kullanmak ne beceridir ne de zorunluluk; yolu sizinle paylaşan herkese karşı ahlaki bir saldırıdır. İki kez basınca ancak tutan frenler, ilk ıslaklıkta kayan kel lastik, boşluk yapan direksiyon: bunlar teknik ayrıntı değildir. Bunlar, ucuz atlatılmış bir an ile koca ailelerin yasa boğulduğu bir felaket arasındaki mesafedir.
Kimseye dilemediğimiz o sahneyi düşünün: yoğun saatte tıkanmış bir yol, sollamak için fırlayan köhne bir minibüs ve önünde birden yavaşlayan bir otomobil. Sağlam aracın sürücüsü frene basar, araç cevap verir; köhne olanı ise geç cevap verir ya da hiç vermez. O saniyelerde bedeli yalnızca aracın sahibi ödemez; yan şeritteki aile, yol kenarındaki işçi ve tek kabahati yanlış araca binmek olan bir yolcu da öder.
Burada acı bir çelişkinin önünde durmak gerekiyor: bu araçların birçoğu tam da insan taşımacılığında çalışıyor; ekonomik ömrü yıllar önce dolmuş minibüsler ve taksiler. Yani muhtemel kurban, tehlikeye doğru giden yolculuğunun ücretini kendi cebinden ödüyor ve başka seçeneğin bulunmadığı bölgelerde seçme lüksüne de sahip değil. Bu durum, araç sahibinin ve sürücünün ahlaki sorumluluğunu ikiye katlıyor; muayeneyi yaptığı ve ruhsatı verdiği varsayılan kurumların sorumluluğunu ise kat kat artırıyor.
Kâğıt üzerinde kanun yok değil. Mısır trafik kanunu, aracın ruhsatlandırılması ve ruhsatının yenilenmesi için teknik muayeneyi şart koşuyor; yola elverişsiz araç kullanmayı da hız sınırlarını aşmayı da cezalandırıyor. Peki, herhangi bir yayanın çıplak gözle elverişsiz olduğunu gördüğü araçlar aramızda nasıl dolaşıyor? Üzücü cevabı herkes biliyor: kimi zaman biçimsel bir işleme dönüşen bir muayene ve kendisini kimsenin durdurmayacağına bahse giren bir sürücü.
Ama bütün yükü denetime yıkmadan önce kendimizle yüzleşelim: frenlerinin zayıf olduğunu bile bile arabasına binip hız yapan kişinin, hatalı olduğunu anlamak için bir trafik ekibine ihtiyacı yoktur. Bilir. Yalnızca her gün şansına oynar; asıl mesele, ortaya koyduğu şeyin sadece kendi hayatı olmaması, bu bahse girmeye hiç razı olmamış insanların hayatı olmasıdır.
Bunu, camdan çöp atan lüks araç sahibine söylediğimiz gibi hiç dolandırmadan söyleyeceğiz: yoksulluk bir suçlama değildir, geçim darlığı da ayıp değildir; ama köhne bir arabayla çılgınca hız yapmak kimseye dayatılmış bir kader değildir. Aynı arabayı, onarabilecek duruma gelene kadar yavaş ve dikkatli kullanabilirsiniz; zayıf bir araçla ağır gitmek takdire değer bir tevazudur, onunla hızlı gitmek ise öldürücü bir kibirdir.
Sürücüden ve araç sahibinden istenen şudur: arabanızın durumu konusunda kendinize karşı dürüst olun ve her şeyden önce güvenliğe dokunan neyse onu onarın; frenler, lastikler ve farlar lüks değildir. Onaramıyorsanız, hiç değilse aracınızın hâline saygı gösteren bir hızla gidin. Arabasıyla yolcu taşıyarak geçinen kişinin sorumluluğu ise iki katıdır; çünkü ona ücreti ödeyenler, canlarını ona emanet etmiştir.
Devletten istenen şudur: rutin bir mühür değil, gerçek bir teknik muayene; kazalar olduktan sonra değil, olmadan önce, gözle görülür biçimde köhneleşmiş araçları öncelikle hedef alan bir yol denetimi; ve özellikle toplu taşımada çalışan eskimiş araçların yenilenmesi için gerçek kolaylaştırma programları, ki yoksul sürücünün elinde insanların canıyla kumar oynamaktan başka tek bir seçenek kalmasın.
Yol ortak bir mülktür ve üzerindeki en zayıf olanlar, yani yayalar, çocuklar ve toplu taşıma yolcuları, en güçlü olanların en dikkatli davranmasını hak eder. Ağır ağır giden köhne bir arabayı anlarız, sahibine de saygı duyarız; ama yolda uçan köhne bir araba, tekerlekli bir bombadır. Bu böyle olmaz; insanların hayatı, kimsenin şansını denediği bir alan değildir.
İlgili Haberler

“Keda ğalat” (Mısır lehçesiyle “Bu yanlış”): Ekrana tek bakış... DSÖ: Telefonlu sürücünün kaza riski yaklaşık dört kat
Dünya Trafik Kurbanlarını Anma Günü’nün anıldığı bugün, Kasım ayının üçüncü pazarında, her sokakta görülen ve zararsız sanılan bir alışkanlığı ele alıyoruz: direksiyon başında elde telefon. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre telefon kullanan sürücünün kaza yapma ihtimali yaklaşık dört kat yüksek; “eller serbest” sistemler de pek daha güvenli değil, çünkü sorun el değil, dikkat.
15 Kasım 2026 · 8 dk okuma

“Kida ghalat” (“Böyle olmaz”): Gece Yarısından Sonra Konut Sokağında Hoparlör; Sevinciniz de Hak, Komşunuzun Gecesi de
Balkonlarının ardında sınava hazırlanan bir öğrenci, hasta bir kadın ve iki aylık bir bebek bulunan bir sokakta çadır, orkestra ve hoparlör: Meşru bir düğün sevinci ne zaman hukukun sorguladığı gürültüye dönüşür? Çevre Kanunu’ndaki ses sınırlarına tabi ruhsatlı bir salonla sokaktaki özel kutlamayı birbirinden ayırıyor, sevinci de komşuların gecesini de birlikte koruyacak ilan edilmiş bir bitiş saati ve içeriye yönelik ses öneriyoruz.
6 Kasım 2026 · 8 dk okuma

"Bu Yanlış": Define İçin Evin Altını Kazanlar Hazine Değil, Çöken Çatı ve Yedi Yıla Kadar Hapis Buluyor
2026 yazı, define arayanların üzerine çöken bir dizi kaçak kazıyı beraberinde getirdi: Haziran'da Esyut'un Kusiye ilçesinde beş kişi öldü; Masrawy'e göre Esyut'ta bir aydan kısa sürede on kişi öldü, ardından Ağustos'ta Fayyum'da üç, Bilbeys'te eski bir evin altında bir kişi daha öldü. Yaşananları anlatıyoruz, Mısır'ın Eski Eserleri Koruma Kanunu'nu açıklıyoruz ve yasal kazının nasıl yapıldığını gösteriyoruz.
3 Kasım 2026 · 8 dk okuma