Misri Angani: Shirika la Kitaifa la Anga na Setilaiti Zinazofuatilia Ardhi, Mimea na Maji

Kwa nchi inayolemewa na matatizo ya hapa hapa duniani, mpango wa anga za juu waweza kuonekana kama anasa. Lakini jibu la Misri limekuwa kinyume kabisa: satelaiti ni zana za kazi kwa matatizo hayo hasa, kuanzia kulisha watu hadi kusimamia maji na kuunganisha jamii za pembezoni. Wakala wa Anga za Juu wa Misri ulianzishwa kwa sheria iliyopitishwa mwaka 2018, na makao yake makuu yapo katika “Jiji la Anga” lililoko Kairo Mpya, eneo lenye vituo vya kuunganisha na kupima satelaiti. Jukumu lake ni kuiotesha teknolojia ya anga nchini na kuweka bidhaa zake, hasa picha na data, katika huduma ya taasisi za kiraia za dola.

Hadithi ya Misri na satelaiti ilianza kabla wakala haujaundwa. EgyptSat-1, satelaiti ya kwanza ya nchi hiyo ya kuchunguza ardhi, ilirushwa mwaka 2007, ikitengenezwa kwa ushirikiano na ofisi ya ubunifu ya Ukrainia ya Yuzhnoye, huku wahandisi wa Kimisri wakishiriki katika kazi hiyo. Ilipiga picha za ardhi kwa malengo ya kisayansi na ya kiraia hadi mawasiliano nayo yalipokatika miaka michache baadaye. Hasara ile ilikuwa somo gumu la mapema, lakini mradi ulikuwa tayari umezaa faida ya kudumu: kizazi cha wahandisi wa Kimisri kilichopitia mzunguko kamili wa kupanga vigezo vya satelaiti, kuijenga na kuiendesha.

Jaribio la pili lilikuja na EgyptSat-2, iliyojengwa pamoja na viwanda vya Urusi na kurushwa mwaka 2014, lakini umri wake wa kazi nao ulikuwa mfupi. Kisha mrithi wake, EgyptSat-A, ilipaa kutoka kituo cha Baikonur mwanzoni mwa mwaka 2019 ikiwa na vifaa bora zaidi vya kupiga picha na muundo ulioboreshwa. Mtindo unaojitokeza katika misheni hizi tatu unafahamika kwa kila nchi iliyojenga uwezo wa anga za juu: satelaiti za mwanzo ni mafunzo kwa watu na majaribio ya taratibu kwa kiasi kile kile zilivyo picha zinazotumwa duniani, na vikwazo ni sehemu ya gharama ya kujifunza.

Kisha ukafika zamu ya mawasiliano. Satelaiti ya Tiba-1, iliyorushwa mwezi Novemba 2019 kwa roketi ya Ariane 5 kutoka Kourou huko Guyana ya Ufaransa, ilijengewa Misri na watengenezaji wa Ulaya, na inahudumia mawasiliano ya serikali na ya kiraia. Tofauti na satelaiti ya kupiga picha, ambayo hupita juu ya Misri kwa dakika chache tu kila mzunguko, satelaiti ya mawasiliano hukaa katika obiti ya jiostesheneri, kwenye kimo cha takriban kilomita elfu thelathini na sita, ikienda sambamba na mzunguko wa sayari hata ionekane imetulia angani. Kutoka mahali hapo inaweza kupeleka intaneti ya kasi kwenye maeneo ambayo kulaza nyaya za faiba ni polepole au hakuna faida kiuchumi.

Sura mpya zaidi inasisitiza ujenzi wa ndani. MisrSat-2, satelaiti ya kuchunguza ardhi iliyotengenezwa kwa ushirikiano na China na kurushwa mwezi Desemba 2023, iliunganishwa na kupimwa kwa ushiriki wa Wamisri katika vituo vilivyo ndani ya Misri. Mwanzoni mwa mwaka 2024 ikafuata NExSat-1, satelaiti ndogo ya utafiti iliyotengenezwa na Wakala wa Anga za Juu wa Misri pamoja na mshirika wa Ujerumani. Mwelekeo uliotangazwa haubadiliki: kutoka kununua satelaiti hadi kushiriki katika kuzijenga, kisha kuzibuni na kuziunganisha nchini, kwa sababu thamani ya muda mrefu ya mpango wa anga ipo kwa watu na vituo, si kwa chombo chochote kimoja.

Kwa nini nchi ya kilimo inahitaji yote haya? Kwa sababu satelaiti huona kile ambacho hakuna upimaji wa ardhini unaoweza kukiona. Kamera za mikanda mingi ya mwanga hurekodi mwanga unaoakisiwa na mashamba katika mikanda inayopita uwezo wa jicho la binadamu, na mmea wenye afya huakisi miale ya infrared kwa namna tofauti na mmea ulioathirika. Zikichakatwa ipasavyo, picha hizo hugeuka kuwa ramani za aina ya zao, eneo lililopandwa na hali ya mimea kwa nchi nzima, zikihuishwa msimu baada ya msimu. Mamlaka za Misri pia zimetumia picha za satelaiti kubaini ujenzi haramu juu ya ardhi ya kilimo: matumizi yaliyothibitishwa katika nchi ambayo kila feddan katika Bonde la Nile huhesabiwa.

Maji ni matumizi makubwa ya pili. Misri inategemea Mto Nile kwa kiwango kikubwa mno, na satelaiti hufuatilia mfumo wa mto kwa njia ambazo vituo vya ardhini haviwezi: kufuatilia eneo la uso wa Ziwa Nasser linapopanda na kushuka, kuchunguza mmomonyoko wa fukwe kwa urefu wa Delta, kuchora ramani za maziwa na maeneo oevu, na kusaidia mipango ya umwagiliaji kwa kukadiria maji ambayo mazao hutumia kwa hakika. Hakuna lolote kati ya haya linaloondoa hitaji la wahandisi walioko uwandani; lakini huwapa mtazamo mpana unaoweka mfumo mzima katika fremu moja, na hivyo mipango na tahadhari ya mapema huwezekana.

Satelaiti za mawasiliano hutumikia lengo tofauti lakini lililounganika. Kufikisha mawasiliano kwenye makazi ya jangwani au mji mpya kupitia anga kunaweza kuwa haraka kuliko kupanua mitandao ya ardhini, na ndiyo maana uwezo wa Tiba-1 ulielekezwa kwenye huduma za serikali na maeneo yenye mtandao hafifu. Misri pia ina utamaduni wa anga wa zamani zaidi na uliojitenga: NileSat, kampuni ambayo satelaiti zake za matangazo zimebeba televisheni ya Kiarabu kwenda kanda nzima tangu mwaka 1998. Matangazo na intaneti ni biashara mbili tofauti, lakini kwa pamoja zinaonyesha ni kiasi gani cha maisha ya kila siku hupita kimyakimya kupitia obiti.

Misri pia imebeba jukumu la kibara. Jiji la Anga la Kairo linahifadhi makao makuu ya Wakala wa Anga za Juu wa Afrika, chombo cha Umoja wa Afrika cha kuratibu shughuli za anga barani, na taasisi ya kwanza ya aina yake inayokusanya Afrika nzima. Kuwa mwenyeji huku kunaiweka Misri katikati ya mjadala wa Kiafrika kuhusu kubadilishana data za satelaiti kwa ajili ya kilimo, tabianchi na kukabiliana na majanga, na kunafungua mlango wa kuwafunza wahandisi kutoka nchi nyingine za Afrika katika vituo vya Misri. Ushirikiano wa anga, kama ilivyo diplomasia ya mito, ni uwanja ambao jiografia na historia humpa Misri kiti cha asili.

Njia ya uaminifu ya kupima mpango wa anga si idadi ya urushaji, bali ni maamuzi. Afisa wa umwagiliaji anapogawa upya maji kwa kutegemea ramani za matumizi, mkoa unaposimamisha ujenzi haramu uliogunduliwa kutoka obiti, kituo cha afya cha eneo la mbali kinapofanya ushauri wa daktari kwa video kupitia intaneti ya satelaiti, huo ndio mpango ukifanya kazi. Satelaiti huzeeka na huharibika; uwezo unaobaki ni watu wanaoweza kupanga vigezo, kujenga, kuendesha na, zaidi ya yote, kutumia. Hiyo ndiyo miundombinu ambayo Misri inaijenga kwa kweli, na ni halisi kama barabara yoyote.