Ukingo wa Magharibi wa Luxor: Mahali Misri ya Kale ilipowazika wafalme wake na kuhifadhi kumbukumbu zake za milele

Wakati Thebes ulipokuwa mji mkuu wa Misri katika enzi za fahari yake, Wamisri wa kale waligawa mji wao katika kingo mbili za Mto Nile kwa mujibu wa mtazamo wa kipekee wa ulimwengu: upande wa mashariki, jua linapochomoza, ulikuwa wa walio hai na wa mahekalu ya miungu; upande wa magharibi, jua linapotua, ulikuwa wa wafu na wa maisha ya baada ya kifo. Hivyo ukingo wa magharibi wa Luxor ukawa mji mkubwa zaidi wa makaburi ambao historia imepata kuujua, na eneo ambalo UNESCO ililiweka katika Orodha ya Urithi wa Dunia tangu mwaka 1979 kama jumba la makumbusho la wazi lisilo na kifani.

Katikati ya milima ya magharibi limejificha Bonde la Wafalme, bonde la miamba ambalo watawala wa Ufalme Mpya waliliteua kuwa mahali pao pa mwisho pa mapumziko kwa muda wa karibu karne tano. Katika kingo zake zimechongwa makaburi kadhaa ya kifalme yaliyopambwa kwa maandishi ya kidini na michoro ya rangi inayoonyesha safari ya mfalme katika ulimwengu wa akhera. Katika mengi kati yao rangi bado zinang'aa kana kwamba msanii alimaliza kazi yake jana, ingawa zimepita zaidi ya miaka elfu tatu.

Ni katika bonde hili ndipo ulipotokea ugunduzi maarufu zaidi wa kiakiolojia katika historia, pale mwanaakiolojia wa Uingereza Howard Carter alipolipata mwaka 1922 kaburi la mfalme kijana Tutankhamun likiwa karibu salama pamoja na hazina zake za dhahabu. Tutankhamun hakuwa miongoni mwa wafalme wakuu alipokuwa hai, lakini kaburi lake, ambalo ndilo pekee lililoponea mikono ya wezi, lilimfanya kuwa farao maarufu kuliko wote wa Misri na likageuza Bonde la Wafalme kuwa kivutio cha kimataifa ambacho wageni hawakiachi.

Si mbali na hapo, chini ya jabali kubwa la kuvutia katika eneo la Deir el-Bahari, linasimama hekalu la mazishi la Malkia Hatshepsut likiwa na matuta yake matatu yanayopanda ngazi kwa ngazi, yanayoonekana kama mwendelezo wa asili wa mlima. Mwanamke aliyeitawala Misri akiwa farao alilijenga hekalu hili ili kudumisha jina lake na safari zake za biashara hadi nchi ya Punt; leo ni miongoni mwa majengo ya kale yanayovutia zaidi kiusanifu duniani, hasa katika mwanga wa asubuhi na mapema.

Njiani kuelekea mahekalu, mgeni hupokewa na sanamu za Memnon, majitu mawili ya mawe yaliyoketi ambayo hapo zamani yalilinda lango la hekalu la mazishi la Amenhotep wa Tatu. Katika enzi za Wagiriki na Warumi, sanamu ya kaskazini ilipata umaarufu kwa kutoa sauti ya ajabu kama ya kuugua kila alfajiri, iliyosababishwa na nyufa zilizoachwa na tetemeko la ardhi la zamani. Wasafiri na watawala walikuja kusikiliza wimbo wa Memnon na kuandika ushuhuda wao kwenye kitako chake, hadi sanamu iliponyamaza baada ya kukarabatiwa katika enzi ya Warumi.

Medinet Habu ni johari ambayo wengi huipuuza. Hekalu la mazishi la Mfalme Ramses wa Tatu bado lina kuta zake kubwa na nakshi zake zilizochongwa kwa kina zinazoandika ushindi wake dhidi ya Watu wa Bahari, pamoja na rangi asilia za kushangaza kwenye dari za malango na nguzo zake. Hapa mgeni hupata utulivu ambao ni nadra kupatikana katika maeneo maarufu zaidi, sambamba na ubora wa nakshi ambao wataalamu wanauhesabu kuwa miongoni mwa bora kabisa katika Misri nzima.

Ukingo wa magharibi una pia sura ya kibinadamu ya kipekee inayowakilishwa na kijiji cha Deir el-Medina, mahali walipoishi wasanii na mafundi waliochonga na kupamba makaburi ya wafalme. Kijiji hiki kimeacha maelfu ya vigae na mafunjo yaliyofichua maelezo ya maisha ya kila siku ya wafanyakazi: mishahara yao, likizo zao na migogoro yao ya kimahakama, hata mgomo wa kwanza wa wafanyakazi kuwahi kuandikwa katika historia, walipositisha kazi wakipinga kuchelewa kwa mgao wao wa chakula wakati wa utawala wa Ramses wa Tatu. Na makaburi yao wenyewe, ingawa ni madogo, ni miongoni mwa sanaa nzuri zaidi ya rangi unayoweza kuiona.

Picha hukamilika kwa makaburi ya waheshimiwa yaliyotapakaa katika miteremko ya mlima, yaani makaburi ya wakuu wa dola yanayoonyesha matukio ya maisha ya kila siku ya kilimo, uwindaji, muziki na karamu kwa uhai unaozidi wakati mwingine hata makaburi ya wafalme wenyewe; kisha kwa hekalu la Ramesseum alilolijenga Ramses wa Pili, ambalo magofu ya sanamu yake kubwa yalimhamasisha mshairi wa Kiingereza Shelley kuandika shairi lake maarufu “Ozymandias”.

Na kwa yeyote anayetaka kuuona mji huu wa makaburi kwa mtazamo wa juu, safari za puto la hewa moto wakati wa alfajiri zinabaki kuwa uzoefu maarufu zaidi wa Luxor. Maputo kadhaa ya rangi mbalimbali hupaa juu pamoja na mwanga wa kwanza wa siku, yakifunua bonde, mahekalu, mashamba ya miwa na ukanda wa kijani wa Mto Nile katika mandhari moja, na ni mandhari hii iliyoifanya Luxor kuwa miongoni mwa vituo maarufu zaidi duniani vya kusafiri kwa puto.

Kiutendaji, wageni hufika ukingo wa magharibi kwa kupitia daraja au vivuko vya Mto Nile kutoka mji wa Luxor, na ni vyema kuanza ziara asubuhi na mapema ili kuepuka joto na kupata mwanga bora wa kupiga picha. Msimu wa baridi unabaki kuwa kilele cha msimu wa utalii, huku miezi mingine ikitoa ziara tulivu zaidi na bei nafuu kwa yeyote anayeweza kustahimili joto. Kumbuka kuwa tiketi za kila eneo hununuliwa kivyake, na unapaswa kupanga angalau siku nzima.

Mgeni huondoka katika ukingo wa magharibi akiwa amegundua kuwa alichokiona si makaburi na mawe, bali ni ustaarabu mzima ulioyatazama mauti kama lango la umilele, ukabuni katika usanifu na sanaa yake mambo yaliyoufanya umilele kuwa ukweli kabisa. Baada ya zaidi ya miaka elfu tatu, majina ya wafalme na ya wafanyakazi bado yamechongwa pamoja katika miamba ya Thebes, na dunia bado inakuja kuyasoma.