Milima Mirefu ya Sinai: Mtakatifu Katarina, Monasteri ya Kale na Njia Zinazoongozwa na Wabedui

Picha nyingi za Sinai huonyesha ukanda wake wa pwani: hoteli za mapumziko za Sharm el-Sheikh na Dahab, magati ya kupiga mbizi, na mikahawa ya ufuoni. Lakini moyo wa rasi hii unasimulia hadithi tofauti. Kusini kwake, fundo la milima ya granite yenye rangi iliyokolea huinuka hadi paa la Misri, na katika mwinuko wa takriban mita 1,600 juu ya usawa wa bahari kunakaa mji mdogo wa Saint Catherine, kituo cha mahujaji, wapanda milima na wasafiri wanaovutwa na mojawapo ya maeneo ya kidini ya kale zaidi duniani ambayo yamekaliwa na watu bila kukatika.

Takwimu zinaeleza hali halisi. Jebel Musa, kilele ambacho mapokeo ya muda mrefu huyataja kuwa Mlima Sinai unaotajwa katika vitabu vitakatifu, huinuka hadi takriban mita 2,285. Jirani yake, Mlima Catherine, hufikia takriban mita 2,642, nacho ndicho kilele kirefu kuliko vyote nchini Misri. Majira ya baridi hapa ni ya baridi kali kweli, na theluji hufunika vilele mara kwa mara, jambo linalowashangaza wale wanaoihusisha Misri na joto la jangwa pekee. Majira ya kuchipua na ya pukutiko huleta siku za wastani na usiku wa baridi uliojaa nyota, ambao wapanda milima huupenda kuliko yote.

Chini ya Jebel Musa kunasimama Monasteri ya Saint Catherine. Kuta zake za ngome zilijengwa katika karne ya sita kwa amri ya mfalme wa Byzantium, Justinian, ili kuzunguka eneo ambalo mapokeo ya Kikristo yalikuwa yamelihusisha tangu zamani na kichaka kilichowaka moto katika simulizi la Musa. Ngome hiyo ya granite ilibuniwa kuwalinda watawa wa mpaka wa mbali, nayo ilifanikiwa kwa kiwango cha kipekee: tangu wakati huo monasteri imeendelea kufanya kazi bila kukatika, jambo linaloifanya kuwa mojawapo ya monasteri za Kikristo za kale zaidi zinazoendelea kufanya kazi duniani.

Historia hiyo isiyokatika imezaa urithi usio na kifani. Maktaba ya monasteri, ambayo mara nyingi huelezwa kuwa mojawapo ya maktaba za kale zaidi zinazofanya kazi bila kukatika popote duniani, huhifadhi maelfu ya hati za mkono kwa Kigiriki, Kiarabu, Kisiria, Kijojia na lugha nyingine. Ni hapa ambapo wasomi wa karne ya kumi na tisa walitambua Codex Sinaiticus, hati ya karne ya nne inayohesabiwa miongoni mwa nakala kamili za kale zaidi za Biblia ya Kikristo; kurasa zake nyingi zilizosalia leo zimehifadhiwa nje ya nchi, hasa katika Maktaba ya Uingereza. Mwaka 2002, UNESCO iliweka eneo la Saint Catherine katika Orodha ya Urithi wa Dunia.

Mlima huu ni ardhi takatifu kwa zaidi ya dini moja. Ndani ya kuta za monasteri kuna msikiti, na watawa huhifadhi mapokeo ya kimaandishi, yaani Ashtiname, agano linalohusishwa na Mtume Muhammad ambalo huahidi ulinzi kwa monasteri; jumuiya ya watawa imeyanukuu mapokeo hayo kwa karne nyingi za watawala waliobadilika. Wasafiri Wayahudi, Wakristo na Waislamu wamepanda miteremko hii kwa karne nyingi, na hadithi ya eneo hili mara nyingi husimuliwa kama mfano wa kuishi pamoja kwa muda mrefu katika ardhi ngumu.

Kupanda Jebel Musa bado ndilo tukio la kitamaduni linalotafutwa zaidi. Njia mbili hupanda hadi juu: njia ndefu ya ngamia, pana na yenye mwinuko wa taratibu, na Ngazi za Toba, ngazi ya takriban madaraja 3,750 ya mawe ambayo mapokeo husema yalichongwa na mtawa mmoja. Wageni wengi huanza safari gizani ili kufika kileleni wakati wa mawio, ambapo safu za granite zinazozunguka hubadilika kutoka nyeusi hadi nyekundu kisha dhahabu. Kanisa dogo na msikiti hushirikiana kileleni, na kushuka mchana hufichua ukubwa wa kile kilichopandwa kwa mwanga wa tochi.

Hakuna lolote kati ya haya lingewezekana bila Wajebeleya, kabila la Kibedui ambalo historia yake imefungamana na ya monasteri. Mapokeo yasema kwamba mababu zao walitumwa karne nyingi zilizopita kuihudumia na kuilinda, na tangu wakati huo kabila hilo limeishi kuzunguka Saint Catherine, likitunza mabustani ya milimani yaliyozungushwa kuta, yenye milozi, mizeituni na miti ya matunda katika mabonde ya juu. Kazi ya uongozaji sasa ni nguzo ya uchumi wa eneo hilo, na wageni wanaotembea katika milima mirefu wanatarajiwa kwenda wakiwa na waongozaji Wabedui wa hapa, sheria inayolinda usalama wa wapanda milima na riziki ya wenyeji kwa pamoja.

Kielelezo chenye malengo makubwa zaidi cha mapokeo hayo ya uongozaji ni Njia ya Sinai, iliyozinduliwa mwaka 2015 kama njia ndefu ya kutembea iliyoanzishwa na kuendeshwa na ushirika wa makabila ya Kibedui. Njia ya awali iliunganisha pwani ya Ghuba ya Aqaba na nyanda za juu za Saint Catherine kwa takriban siku kumi na mbili za kutembea; baadaye mradi ulipanuka kuwa mtandao mrefu zaidi unaovuka maeneo ya makabila kadhaa, kila kabila likiwaongoza wasafiri kupitia ardhi yake. Kwa mapana inaelezwa kuwa njia ya kwanza ya kutembea umbali mrefu nchini Misri.

Milima yenyewe ni eneo lililohifadhiwa. Hifadhi ya Saint Catherine inafunika mfumo wa ikolojia wa mwinuko wa juu usio na mfano wake popote pengine nchini Misri, ambapo mimea iliyosalia kutoka enzi za kale hustawi juu ya vilele vinavyonasa unyevu wa majira ya baridi. Viumbe vya pekee vya eneo hili hushikilia hapa, miongoni mwao kipepeo aitwaye buluu wa Sinai, anayehesabiwa kuwa mmoja wa vipepeo wadogo kuliko wote duniani na anayetegemea mmea wa thyme wa Sinai. Mabustani, mbuzi mwitu wa aina ya ibex na mifereji ya maji yenye umri wa karne nyingi hushirikiana mabonde haya, na juhudi za uhifadhi hapa haziwezi kutenganishwa na mabustani ya Kibedui yaliyoumba mandhari haya tangu mwanzo.

Ushauri wa vitendo kwa wasafiri ni rahisi. Njoo katika majira ya kuchipua au ya pukutiko ili kupata hali ya hewa nzuri zaidi, na jiandae kikamilifu kwa usiku wa baridi kali ikiwa utalala mlimani. Vaa mavazi ya heshima ukiwa monasterini na uhakiki saa za kutembelea, kwa kuwa ni chache na hufuata kalenda ya monasteri. Tumia waongozaji wa hapa, rudi na taka zako, na tembea kwa upole: milima hii si mandhari ya kupiga picha tu, bali ni jumuiya hai ya watawa na Wabedui ambao wameshika agano na ardhi hii kwa takriban karne kumi na nne, na leo wanawakaribisha wote wanaoiheshimu kwa namna hiyo hiyo.