Siwa: Oasisi iliyo ukingoni mwa bahari ya mchanga, yenye chumvi, mitende na hekalu la utabiri

Katika ncha ya mbali kabisa ya Jangwa la Magharibi la Misri, zaidi ya kilomita mia saba kutoka Cairo na takribani kilomita hamsini kutoka mpaka wa Libya, oasi ya Siwa imelala katika bonde lililo chini ya usawa wa bahari. Upweke wa kijiografia ambao jangwa liliulazimisha kwa karne nyingi haukuwa laana kwa oasi hii, bali ndio siri ya upekee wake: uliihifadhia Siwa lugha yake, ujenzi wake na desturi zake zinazoitofautisha na miji na vijiji vingine vyote vya Misri, hadi barabara ya lami ilipoifikia katika miaka ya themanini ya karne ya ishirini na kuwafungulia wageni milango.

Siwa inadaiwa umaarufu wake wa kihistoria na Hekalu la Amun katika kijiji cha Aghurmi, hekalu lililojulikana sana katika ulimwengu wa kale kama makao ya mojawapo ya vituo mashuhuri vya unabii na uaguzi. Ni katika hekalu hili ambapo Aleksanda Mkuu alifika mwaka 331 Kabla ya Kristo, akivuka jangwa katika safari iliyojaa hatari, na kuondoka katika mkutano wake na makuhani akiwa ametangazwa mwana wa mungu Amun. Wakati huo uliimarisha uhalali wake kama mtawala wa Misri, na bado ni miongoni mwa matukio ya historia ya kale yanayozua mjadala na kuchochea fikira kuliko mengine.

Katikati ya oasi zimesimama magofu ya ngome ya Shali, mji wa kale ambao Wasiwa waliujenga kwa kerishefu, mchanganyiko wa udongo uliojaa chumvi na changarawe. Shali ilistahimili kwa karne nyingi mashambulizi ya wavamizi na ukali wa jangwa, lakini mvua kubwa ya nadra mwanzoni mwa karne ya ishirini iliyeyusha kuta zake za chumvi, na wakazi wake wakahamia nyumba mpya zaidi zilizojengwa pembezoni mwake. Leo, wakati wa machweo, ngome hiyo inaonekana kama sanamu kubwa ya asili, na juhudi za kuikarabati kwa vifaa vilevile vya jadi zinaendelea.

Siwa si mawe na historia tu, bali ni utamaduni ulio hai. Wakazi wake ni Waamazigh; mbali na Kiarabu, wanazungumza lugha yao ya Kisiwi waliyorithi, na wanashikilia mila za muda mrefu katika ndoa, sherehe na mavazi. Wanawake wa oasi hii wanajulikana kwa urembeshaji wa fedha, mapambo ya jadi na vikapu vinavyosukwa kwa makuti ya mitende. Upekee huu wa kitamaduni hufanya ziara ya oasi kuwa uzoefu wa kibinadamu kabla ya kuwa wa kitalii, ikiwa tu mgeni ataheshimu desturi za jamii yenye misimamo ya kihafidhina.

Maziwa ya chumvi ndiyo nyota inayochomoza ya Siwa katika miaka ya karibuni. Maji safi ya rangi ya turukwazi yamezungukwa na kingo nyeupe za fuwele za chumvi safi, na kwa sababu ya wingi wa chumvi mwogeleaji huelea juu bila jitihada yoyote; ni mandhari ambayo wengi huifananisha na Bahari ya Chumvi. Picha za maziwa haya zimekuwa miongoni mwa picha za Misri zinazosambaa zaidi kwenye mitandao ya kijamii, zikivutia kundi jipya la wageni wanaotafuta maumbile yasiyoguswa.

Kote katika oasi kumetapakaa mamia ya chemchemi na visima vya maji. Maarufu zaidi ni Chemchemi ya Kleopatra, bwawa la duara la mawe ambamo maji matamu yamekuwa yakibubujika kwa maelfu ya miaka, na ambalo wasafiri wa kale waliliandika katika maandishi yao. Kwenye ukingo wa Bahari ya Mchanga, wageni huelekea Bir Wahed, ambako maji ya moto na ya baridi hukutana karibu na matuta ya mchanga, huku Kisiwa cha Fatnas kikibaki kuwa mahali pa kupendelewa zaidi pa kutazama jua likizama nyuma ya mitende na ziwa katika mojawapo ya machweo mazuri kuliko yote nchini Misri.

Katika viunga vya mji unainuka Gebel al-Mawta, yaani Mlima wa Wafu, kilima kilichotobolewa kwa mamia ya makaburi yaliyochongwa mwambani, yanayotokana na enzi za mwisho za mafarao na nyakati za Wagiriki na Warumi. Wakazi wa Siwa walikimbilia humo kujihifadhi wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, na wakagundua makaburi yaliyopambwa kwa michoro ya ukutani yenye rangi, ambayo baadhi yake bado imehifadhi rangi zake hadi leo; ni ushahidi wa kina cha historia inayoibeba oasi hii.

Kiuchumi, maisha ya Siwa yametegemea mitende na mizeituni tangu zamani. Tende za Siwa, zeituni zake na mafuta yake ni miongoni mwa bora zaidi nchini Misri, na bidhaa zake husafirishwa hadi masoko ya ndani na ya nje. Oasi hii pia inajulikana kwa maji yake ya madini ya asili yanayowekwa kwenye chupa moja kwa moja kutoka chemchemi zake. Wageni wengi hurejea makwao wamebeba tende, mafuta na chumvi ya mawe ambayo mafundi huitumia kutengeneza taa na vipande vya mapambo vilivyokuwa alama mahsusi ya Siwa.

Kwa wapenzi wa matukio ya kusisimua, Siwa hufungua lango la Bahari Kubwa ya Mchanga, mojawapo ya maeneo makubwa zaidi duniani yenye matuta ya mchanga, yanayoenea katika nafasi pana kati ya Misri na Libya. Safari za jangwani kwa magari ya magurudumu manne, kuteleza juu ya mchanga, na kulala katika kambi za jangwani chini ya anga safi lililojaa nyota mbali na uchafuzi wowote wa mwanga; yote haya yameifanya oasi kuwa kivutio kinachopendelewa kwa utalii wa jangwani na kambi.

Mgeni hufika Siwa mara nyingi kwa barabara kutoka Marsa Matruh, safari inayochukua saa kadhaa kutoka pwani ya kaskazini. Kipindi cha kuanzia majira ya pukutiko hadi majira ya machipuko kinabaki kuwa kinachofaa zaidi kwa ziara, kwani hali ya hewa huwa ya wastani mchana na ya baridi kiasi usiku, ilhali joto la kiangazi hukolea. Malazi hutofautiana kati ya hoteli za kawaida na nyumba za wageni zinazojali mazingira, zilizojengwa kwa mtindo wa asili wa Siwa kwa kerishefu na makuti ya mitende, zikitoa uzoefu wa ukaaji usio na mfano.

Siwa inabaki kuwa mfano adimu wa uwiano tete kati ya kufunguka kwa utalii na kulinda utambulisho. Oasi iliyoishi kwa karne nyingi katika upweke wake leo huwapokea wageni wake kwa ukarimu, lakini inaweka matumaini yake kwenye utalii wenye uwajibikaji unaoheshimu mazingira na utamaduni wake. Anayefika hapa akitafuta utulivu na uhalisi atagundua haraka kwa nini wapenzi wake husema Siwa “si mahali pa kutembelewa, bali ni hali ya kuishi”.