İçeriğe geç

Araba camından savrulan çöp: Saniyelik tembellik bir cana mal olabilir

Cam iner, bir el uzanır, poşet asfalta düşer, araba yoluna devam eder. Sokaklarımızda her gün yinelenen bir sahne — mütevazı arabalarda da lüks arabalarda da. Bu, bir kabahat olmadan önce, yolda yürüyen herkese gönderilmiş bir aşağılama mesajı ve üzerinde kayan bir yayanın bedelini canıyla ödeyebileceği bir tuzaktır. Bu yanlış.

Yayın Kurulu·Yayımlanma 18 Ağustos 2026·5 dk okuma
أكوام من الأكياس والمخلفات ملقاة عند كشك على رصيف شارع سعد زغلول بالإسكندرية
Marsupium / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)

Bu manzarayı uzun uzun anlatmaya gerek yok, çünkü her gün görüyoruz: yolda giden bir araba, inen bir cam, dışarı uzanan bir el; poşet, şişe ya da yemek artıkları asfaltın üstüne düşüyor ve araba hiçbir şey olmamış gibi yoluna devam ediyor. O elin sahibine göre sokak kocaman bir çöp kutusudur, temizlik işçileri de onun attıklarını toplamak için vardır.

Daha ilk satırdan açıkça söyleyelim: arabanın lüksü mazeret değildir. Camları füme, fiyatı bir daireye denk bir arabanın penceresinden poşet atıldığını kaç kez gördük? İncelik bir marka ya da bir model yılı değildir; incelik bir davranıştır. Çöpünü arabasının camından atan kişi, ne kullanıyor olursa olsun, kendini en açık biçimde tanıtmış olur.

Buradaki kusur, hukuki olmadan önce ahlakidir. Sokak, onu kullanan herkesin ortak malıdır: yürüyenin, arabadakinin, satıcının, okuldan dönen çocuğun. Çöpünü oraya atan kişi aslında hepsine şunu söylemektedir: benim rahatım hepinizden önemli, arabamın içinin temizliği de sizin yolunuzun kirlenmesine değer. Bu bir hakaret, bir kışkırtma ve bir zarardır; bu davranıştan başka hiçbir sonuç doğmasa bile.

Asıl felaket ise, bu davranışın çirkinlikten çok daha ağır sonuçlar doğurabilmesidir. Sabah okuluna giden bir öğrenciyi düşünün: kaldırım dolu olduğu için yolun kenarından yürüyor ve ayağı, dakikalar önce geçen bir arabanın camından atılmış bir meyve kabuğuna ya da ıslak bir poşete basıyor. Kayıyor, dengesini kaybediyor, araçların şeridine düşüyor. Tek bir saniyede, bir poşeti en yakın çöp kutusuna kadar arabasında tutmaya katlanamayan birinin tembelliği, koca bir aileyi yıkan bir faciaya dönüşüyor.

Bu davranışa hüküm vermek için faciayı beklemeye gerek yok. En iyi ihtimalle bile, kimse kaymasa ve kimse zarar görmese de, arabadan çöp atmak ahlak dışı, medeniyet dışı ve gören herkesi rahatsız eden bir davranış olarak kalır. Çirkinlik, yalnızca sonucunda değil, davranışın kendisindedir.

Üstelik tek bir poşet asla tek başına kalmaz. Yol kenarındaki ilk poşet, ikincisine ve üçüncüsüne açık bir davettir; ta ki yol kenarı küçük bir çöplüğe dönüşene kadar. Poşetler sürücülerin yüzüne savrulur, yağmur suyu ızgaralarını tıkar ve sonunda sulama ve tahliye kanallarında birikir. Kötü alışkanlık kendi ortamını kendisi kurar: kirli yer, daha çok kirletmeye davetiye çıkarır.

Kanunun da burada söyleyecek bir sözü var; biz onu bilerek ikinci sıraya koyuyoruz. Kamuya açık yola çöp atmak, 1967 tarihli ve 38 sayılı kamu temizliği kanunu ile değişiklikleri uyarınca cezalandırılan bir suçtur. Metin onlarca yıldır yürürlükte; eksik olan, camı açmaya davranan kişiye iki kez düşündürecek kararlı uygulamadır.

Sık sık duyduğumuz hazır bir itiraz da var: “Peki temizlik işçileri ne iş yapıyor?” Cevabı basit: sokağı süpüren birinin varlığı, orayı kirletme ruhsatı değildir; tıpkı doktorların varlığının insanlara zarar verme daveti olmadığı gibi. Temizlik işçisi, emeğinin boş yere katlanmasını değil saygı görmesini; camlarımızın arkasından yürüyen bir süpürge gibi görülmeyi değil, onurunun korunmasını hak eder.

Vatandaştan istenen nedir? Basitliği neredeyse gülünç bir şey: arabanın içinde küçük bir poşet ve çöpleri en yakın kutuya varana kadar orada biriktirmek. Hepsi bu. Bu davranışı gördüğünüzde de nazikçe ama kararlılıkla söyleyin, hatta bir bakışla olsun: “Bu yanlış.” İnsanların kendisini gördüğünü ve bu davranışı hoş karşılamadığını bilen kişi, yaptığı hiç yorum almadan geçip giden kişiden çok daha hızlı değişir.

Peki devletten istenen nedir? Yollara ve meydanlara akıllıca dağıtılmış yeterli sayıda çöp kutusu; kanunda zaten yazılı olan para cezalarının gerçekten işletilmesi ve cezanın, hız cezası gibi araç sahibine ulaşması; mevcut trafik gözetleme kameralarından bu davranışı tespit etmek için mümkün olan her yerde yararlanılması. Uygulanmayan kanun, bir öğüde dönüşür.

Yol, üzerinde yürüyenlerin aynasıdır. Poşet camdan uçtuğunda asfalta düşen yalnızca poşet değildir; onunla birlikte şehrin ve şehir halkının görüntüsünden bir parça da düşer. “Bu yanlış” diyoruz ve camdan poşetle uzanan el manzarası geçmişte kalana kadar bunu söylemeye devam edeceğiz.

Paylaş

İlgili Haberler

من مقعد السائق: يد تمسك هاتفًا محمولًا مفتوحًا أمام عجلة القيادة وتحجب جزءًا من الرؤية عبر الزجاج الأمامي، وفي الطريق أمامها سيارة قادمة في الاتجاه المقابل.
Böyle olmaz

“Keda ğalat” (Mısır lehçesiyle “Bu yanlış”): Ekrana tek bakış... DSÖ: Telefonlu sürücünün kaza riski yaklaşık dört kat

Dünya Trafik Kurbanlarını Anma Günü’nün anıldığı bugün, Kasım ayının üçüncü pazarında, her sokakta görülen ve zararsız sanılan bir alışkanlığı ele alıyoruz: direksiyon başında elde telefon. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre telefon kullanan sürücünün kaza yapma ihtimali yaklaşık dört kat yüksek; “eller serbest” sistemler de pek daha güvenli değil, çünkü sorun el değil, dikkat.

15 Kasım 2026 · 8 dk okuma

منظر ليلي من شرفة مرتفعة فوق عمارات سكنية متلاصقة: أسطح مزدحمة بأطباق الاستقبال، وواجهات مظلمة ونوافذ قليلة مضاءة، وشارع مضاء بمصابيحه إلى اليمين، وظل درابزين حديدي في المقدمة.
Böyle olmaz

“Kida ghalat” (“Böyle olmaz”): Gece Yarısından Sonra Konut Sokağında Hoparlör; Sevinciniz de Hak, Komşunuzun Gecesi de

Balkonlarının ardında sınava hazırlanan bir öğrenci, hasta bir kadın ve iki aylık bir bebek bulunan bir sokakta çadır, orkestra ve hoparlör: Meşru bir düğün sevinci ne zaman hukukun sorguladığı gürültüye dönüşür? Çevre Kanunu’ndaki ses sınırlarına tabi ruhsatlı bir salonla sokaktaki özel kutlamayı birbirinden ayırıyor, sevinci de komşuların gecesini de birlikte koruyacak ilan edilmiş bir bitiş saati ve içeriye yönelik ses öneriyoruz.

6 Kasım 2026 · 8 dk okuma

مبنى سكني قديم في الإسكندرية انهار جزء من طوابقه الوسطى وتحوّل إلى ركام، بينما لا تزال الشقق المجاورة مأهولة والغسيل معلّق على الشرفات.
Böyle olmaz

"Bu Yanlış": Define İçin Evin Altını Kazanlar Hazine Değil, Çöken Çatı ve Yedi Yıla Kadar Hapis Buluyor

2026 yazı, define arayanların üzerine çöken bir dizi kaçak kazıyı beraberinde getirdi: Haziran'da Esyut'un Kusiye ilçesinde beş kişi öldü; Masrawy'e göre Esyut'ta bir aydan kısa sürede on kişi öldü, ardından Ağustos'ta Fayyum'da üç, Bilbeys'te eski bir evin altında bir kişi daha öldü. Yaşananları anlatıyoruz, Mısır'ın Eski Eserleri Koruma Kanunu'nu açıklıyoruz ve yasal kazının nasıl yapıldığını gösteriyoruz.

3 Kasım 2026 · 8 dk okuma